"Geachte heer Bax, graag nodigen we u uit voor een debat over de teloorgang van de kwaliteitsjournalistiek." Met deze zin begint menig mailtje waarin ik als hoofdredacteur van NU.nl word uitgenodigd voor een debat over journalistiek.

De uitnodiging van de organisatie van De Verkenners was opener: De Balie en het Mediafonds verkennen in een aantal avonden de toekomst van de journalistiek. Maar de ondertoon was toch dat het allemaal minder wordt.

Het gezelschap op deze eerste bijeenkomst telde de historicus Geert Mak, die als zelfbenoemd ‘slow-journalist’ ongeveer het tegenovergestelde is van een journalist van NU.nl.

Verder was er professor in de journalistiek Irene Costera Meijer van de Vrije Universiteit voor de broodnodige theorie. Een inleiding werd verzorgd door Rob Wijnberg, ex-hoofdredacteur van Nrc.next.

Raf en Sylvie

Wijnberg is uiterst kritisch over nieuws, omdat het voor een misleidend wereldbeeld zou zorgen. Mensen die de hele dag nieuws lopen te checken, gaan triviale onderwerpen als de scheiding van Raf en Sylvie even belangrijk vinden als de grote maatschappelijke onderwerpen als het klimaatprobleem, denkt hij.

Nieuws geeft ze ook een negatiever wereldbeeld, en door de Pavlov-reactie van media op nieuwsfeiten wordt de wereld er ook nog eens saai en voorspelbaar door.

Dat is kritiek waar ik vrolijk op kon reageren. Mijn boodschap was: NU.nl brengt het nieuws feitelijk en ongekleurd en we maken steeds meer eigen nieuws door originele vragen te stellen en zo te ontsnappen aan het Pavlov-effect.

En door onze schaalgrootte en winstgevendheid zijn we in staat om nieuwe vormen van journalistieke verdieping te ontdekken.

Relevant

Trouwens, waarom zou nieuws eigenlijk pas relevant als het - bijna altijd achteraf bezien - op lange termijn effect blijkt te hebben? Wanneer begint dat dan? Na een dag? Na een jaar? Na drie jaar?

De kracht van NU.nl is niet slechts dat we alles brengen wat hier en nu speelt, maar vooral dat we met dat nieuws een motor zijn van nieuwe ontwikkelingen. Nieuws brengt mensen in beweging (‘ik word lid’), zet aan tot meningsvorming (‘op die vent stem ik niet meer’) en verandert gedrag (‘ik eet voortaan alleen nog biologisch vlees’).

De kracht van NU.nl is dat gedeelte van de journalistiek, en dankzij snel doordringen tot bronnen en het gebruik van multimedia toepassingen gaan we ook steeds meer de diepte in. Laat andere media de rest maar doen.

Onderschatting

Kwaliteitsjournalistiek rust voor een groot deel op pluriformiteit, het feit dat verschillende media met dezelfde onderwerpen heel verschillende dingen doen en elkaar zo scherp houden. Dat het publiek bij het lezen van nieuws over Raf en Sylvie op slag zou vergeten dat er ook een klimaatprobleem is, lijkt mij een grove onderschatting van dat publiek.

Het wilde in deze zaal niet echt landen, zoals vaak in het mediadebat. Mediamensen verwarren de toekomst van de mediabedrijven met de toekomst van de journalistiek. Ze willen er niet aan dat er in hoog tempo nieuwe vormen en platforms ontstaan voor echte kwaliteit, omdat ze het niet zien.

Maar ondertussen weet het publiek dat al lang, zo blijkt uit zijn gedrag. Mensen zijn niet minder geïnteresseerd in nieuws en achtergronden, ze halen het wel op nieuwe plekken.

Aangenaam mopperen

Achteraf werd er met een borrel nog even door gemopperd, wat overigens met oudemediamensen niet onaangenaam is. Maar wat toch wel exemplarisch was: in de twee uur van het debat werd er vanuit de uitverkochte zaal geen enkele tweet verstuurd. Omdat iedereen helemaal opging in het debat? Nou, misschien eerder omdat deze mensen, net als de andere sprekers, zich liever vasthouden aan wat er ooit was.

In zo’n zaal is dat comfortabel, maar ondertussen groeit de kloof met de rest van de wereld gestaag.