In 2024 maakten 117 vrouwen jonger dan dertig jaar een einde aan hun leven. Dat aantal lag niet eerder zo hoog. Dat zorgelijke beeld is ook terug te zien in het aantal jongeren dat door zelfbeschadiging op de spoedeisende hulp terechtkomt.

Vorig jaar brachten 1.849 mensen zichzelf om het leven, blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS. Dat zijn gemiddeld vijf zelfdodingen per dag. Volgens de Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (CANS) ligt dat cijfer nog iets hoger, namelijk op 1.878. Dat verschil is te verklaren doordat CANS alle zelfdodingen in Nederland meetelt, het CBS richt zich alleen op Nederlanders.

Het zelfdodingscijfer is de afgelopen jaren bijna niet veranderd, maar het aandeel jonge vrouwen is wel gestegen. Bij jonge vrouwen tussen de tien en dertig jaar was het zelfdodingscijfer niet eerder zo hoog. In 2024 lag dat cijfer op 5,5 per 100.000 Nederlandse vrouwen in die leeftijdscategorie.

"Dat is heel verdrietig en zeer zorgelijk", zegt bijzonder hoogleraar Suïcidepreventie Renske Gilissen. Ze herkent een trend. "We zien dat ook terug in het aantal jonge mensen dat op de spoedeisende hulp beland met zelf toegebracht letsel."

Uit eerdere cijfers van VeiligheidNL bleek dat er in 2013 zo'n vierduizend bezoeken aan de spoedeisende hulp door jonge vrouwen waren vanwege zelfbeschadiging. In 2022 waren dat er circa zesduizend. Volgens Gilissen, die ook voorzitter is van CANS, laten recentere cijfers ook een "forse stijging" van het aantal jongeren met zelf toegebracht letsel zien. "In een deel daarvan gaat het om pogingen tot suïcide."

Jonge vrouwen praten erover, maar beïnvloeden elkaar negatief

Over de oorzaken is niets met zekerheid te zeggen, vertelt Gilissen. Maar 113 Zelfmoordpreventie doet wel onderzoek onder nabestaanden. "Als we specifiek kijken naar jonge vrouwen, zien we een grote groep met veel zorggebruik vanwege psychische problemen. Vaak zien we ook dat zij moeite hebben met het vinden van passende zorg."

Veel jonge vrouwen praten met elkaar over suïcidaliteit. "Natuurlijk is het goed om erover te praten, maar het wordt lastig als de verhalen van hoop en herstel ontbreken", zegt Gilissen. Er bestaan volgens de bijzonder hoogleraar groepen waarin vrouwen elkaar naar beneden trekken en dat is "zorgelijk".

Klinisch psycholoog Maryke Geerdink beaamt dat. "Praten over je problemen is een goede manier om de last te verlichten. Maar we zien dat de negatieve gevoelens en het zelfbeschadigende gedrag voor sommige jonge vrouwen de belangrijkste reden zijn dat zij zich verbonden voelen met andere jonge vrouwen."

Op die manier worden ze meegezogen in de negativiteit van de ander, zegt Geerdink. "Die negativiteit lijkt dan bijna onderdeel te worden van hun identiteit, waardoor ze bijvoorbeeld niet meer durven te zeggen dat het inmiddels beter met ze gaat. Ze zijn dan bang om het contact, maar ook het gevoel van verbondenheid kwijt te raken."

Sociale media hebben negatieve invloed

Ook sociale media helpen daar niet bij. "Je vindt elkaar daar nog makkelijker en uit onderzoek blijkt dat de negatieve communicatie via die kanalen flink wijdverspreid is." Gilissen benadrukt dat er nog te weinig onderzoek is gedaan om dit hard te maken, maar stelt dat er "zeker signalen zijn dat sociale media een negatieve invloed hebben".

Gilissen benadrukt daarom dat het belangrijk is om er in elke laag van de samenleving aandacht voor te hebben. "Vraag aan patiënten, je dochter, je leerlingen wat ze doen op sociale media." Ook in het onderwijs mag er volgens Gilissen meer aandacht zijn voor de negatieve dynamiek die heerst onder leerlingen. Daarbij kunnen ouders gratis trainingen volgen via vraagmaar.113.nl over hoe je het gesprek over suïcidaliteit aan kunt gaan.

Sociale media kunnen juist ook helpen, stelt Geerdink, die ook manager hulpverlening bij 113 is. "Wij kunnen deze jonge vrouwen ook helpen door, juist op sociale media, leeftijdsgenoten aan het woord te laten die wel de weg naar herstel hebben gevonden en te bespreken hoe hen dat gelukt is. Positieve voorbeelden kunnen motiveren en inspireren."

Zelfdoding onder tieners belangrijkste doodsoorzaak

Onder tieners en twintigers was suïcide vorig jaar de belangrijkste doodsoorzaak. Volgens het CBS heeft dat deels te maken met de toename van het aantal zelfdodingen, maar ook met de afname van het aantal verkeersdoden onder jongeren.

Maar de stijging onder jonge vrouwen geeft niet het volledige beeld, vertelt Gilissen. "Nog steeds zijn er meer mannen die een einde maken aan hun leven." Daarbij is het aantal onder vijftigers nog steeds het grootst. In 2024 was een vijfde van alle mensen die een einde aan hun leven maakten een vijftiger. Hoewel dat aandeel het grootst is, is er volgens Gilissen bij mensen van tussen de veertig en zeventig jaar wel een voorzichtige daling te zien.