Rapport: Overheid kijkt te veel naar geld en luistert te weinig naar samenleving
De overheid is te veel gericht op geld en luistert te weinig naar burgers. Om grote problemen als de stikstof- en klimaatcrisis op te lossen, moet de overheid daarin veranderen, stelt een belangrijk adviesorgaan donderdag.
Doordat de focus van de landelijke overheid - maar ook provincies en gemeenten - te veel is gericht op efficiëntie en geld verdienen, is Nederland als het ware vastgelopen. Dat staat in een rapport van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli). Dat is een belangrijk adviesorgaan van de overheid.
De Rli heeft de oplossing ook niet paraat, maar raadt de overheid aan meer met de samenleving in gesprek te gaan. Decennialang zijn bijvoorbeeld verenigingen, kerken en andere groepen te veel genegeerd, terwijl dat soort gemeenschappen (zoals de Rli ze noemt) wel veel nadenken over oplossingen en midden in de samenleving staan.
Minder regels en procedures
Vroeger speelden dat soort groepen een veel grotere rol in de samenleving. Bedrijven hebben tegenwoordig veel meer mogelijkheden om iets in Den Haag voor elkaar te krijgen dan die verenigingen. De Rli adviseert de overheid daarom te leren hoe er wordt gedacht in de samenleving.
Ook maken minder regels en procedures het verenigingen makkelijker. Daarnaast helpt het volgens de raad om als overheid niet alleen te vertellen wat je doet, maar ook waarom. Dat zorgt voor meer begrip bij burgers.
Politici moeten ruimte krijgen om te falen
Wat het ook makkelijker maakt om de complexe crises van dit moment op te lossen, is minder risico's willen uitsluiten. Op dit moment heerst bij overheden een "risicomijdende cultuur", die tot een "gebrek aan slagvaardigheid" leidt.
Ambtenaren moeten vooraf uitzoeken welke risico's er zijn en die vervolgens allemaal in nieuw beleid uitsluiten. Dat vertraagt het nemen van besluiten.
Doordat er vanuit de politiek en samenleving een afrekencultuur is ontstaan, mogen politici nooit falen. Terwijl juist de complexe problemen, zoals de stikstofcrisis, wooncrisis en inrichting van het land, vol onzekerheden zitten. "Faalruimte is dan cruciaal", schrijft de Rli.
Ten slotte moeten ambtenaren die zich bezighouden met verschillende onderwerpen meer samenwerken. Doordat ze nu te veel op eilandjes zitten, werken ze langs elkaar heen. Dat is niet effectief.