Spanje en Portugal kampen maandag met een grote stroomstoring. Het openbare leven ligt grotendeels stil. Stroomstoringen van dergelijke omvang zijn zeldzaam, zeggen experts tegen NU.nl. In Nederland hoeven we ons daarover niet direct zorgen te maken.

"Een bijna landelijke stroomuitval komt eens in de zoveel jaar ergens in de wereld voor", zegt Han Slootweg. Hij is parttime professor in Smart Grids binnen de Electrical Energy Systems aan de Technische Universiteit Eindhoven. Met een elektriciteitsnet kan weleens wat misgaan, maar het is volgens Slootweg een zeldzaam fenomeen. Hij krijgt bijval van René Peters, energie-expert bij TNO.

Nederland heeft voor zover Slootweg weet nog nooit te maken gehad met een algehele black-out. Dat wil zeggen een grootschalige stroomstoring. Er zijn hooguit op lokaal niveau wel eens problemen, zoals eerder dit jaar in Breda. "We hebben in Nederland onze zaken goed op orde, maar dat dachten ze tot aan vandaag in Spanje en Portugal waarschijnlijk ook", zegt Slootweg.

Het spreekt in het voordeel van Nederland dat we relatief veel interconnectors hebben. Dat zijn internationale verbindingen tussen elektriciteits- en gasnetwerken. Zo zijn we niet alleen verbonden met buurlanden België en Duitsland, maar ook met het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Noorwegen. "Als er in Nederland aanbod wegvalt, kan dat opgevangen worden met stroom van elders", zegt Peters.

En als er grote elektriciteitscentrales uitvallen, heeft de netbeheerder reservecapaciteit om de uitval op te vangen, vervolgt Peters. Zo draaien niet alle elektriciteitscentrales continu of op vol vermogen.

Risico van cyberaanvallen blijft

Daarnaast is het Nederlandse elektriciteitsnet robuust. Dat wil zeggen dat een verbinding via meer dan één weg kan worden gemaakt. "Als er iets uitvalt of stuk gaat, kan er via een andere kabel worden doorgegeven", legt Peters uit.

Daardoor is er weinig risico op een permanente stroomuitval. Er is hooguit kortstondig overlast door het omschakelen. Maar deze opzet is niet uniek voor Nederland. Volgens Slootweg is het elektriciteitsnet in landen als Spanje en Portugal waarschijnlijk ook zo opgezet.

Doordat ons energiesysteem digitaal wordt aangestuurd, kunnen we het risico van cyberaanvallen nooit helemaal wegnemen, zeggen Slootweg en Peters. Via die weg kan ook een stroomstoring worden veroorzaakt. Het bekendste geval binnen de sector is de Russische hack van het elektriciteitsnet in het westen van Oekraïne in 2015. Zo'n 230.000 mensen zaten daardoor uren zonder stroom.

De aansturing van het net gebeurt vanuit zogenoemde bedrijfsvoeringcentra. Daar worden de elektriciteitstransporten met computers in de gaten gehouden en bewaakt. "Er wordt van alles in het werk gesteld om die computers veilig te houden, maar het is een kwetsbaar onderdeel", zegt Slootweg.

De Portugese premier Luís Montenegro had kort daarvoor al gemeld dat er geen aanwijzingen zijn dat een cyberaanval de oorzaak van de stroomstoring was.