Excuses Halsema voor rol Amsterdam bij Jodenvervolging: 'Lieten ze in de steek'
Door onze nieuwsredactie24 apr 2025 om 19:20
Burgemeester Femke Halsema heeft donderdagavond formeel excuses gemaakt voor de rol van de gemeente Amsterdam bij de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast gaat er 25 miljoen euro naar een fonds voor het versterken van het Joodse leven in de stad.
Halsema sprak de verontschuldiging uit tijdens Jom Hasjoa, de jaarlijkse herdenking van de Holocaust. Het is de eerste formele spijtbetuiging van de gemeente aan de Joodse gemeenschap.
Tijdens haar toespraak in de Hollandsche Schouwburg vertelde Halsema dat de gemeente de Joodse gemeenschap "gruwelijk in de steek heeft gelaten". "De Amsterdamse overheid was toen het erop aankwam niet heldhaftig, niet vastberaden en niet barmhartig. Namens het stadsbestuur bied ik hiervoor excuses aan", zei de burgemeester.
Ze vertelde vervolgens hoe de gemeentelijke diensten hielpen met het uitvoeren van anti-Joodse maatregelen van de bezetter. "Amsterdamse Joden die ternauwernood aan dat kwaad waren ontkomen, werden door hun stadsbestuur niet gekoesterd, maar kregen een trap na."
De 25 miljoen euro gaat naar "de culturele, maatschappelijke, intellectuele en levensbeschouwelijke tradities die al eeuwenlang deel uitmaken van de ziel van onze stad", zei Halsema. Het stadsbestuur stelt een commissie in die zal adviseren over de besteding van het geld, meldt de gemeente. Oud-minister Jet Bussemaker wordt de voorzitter daarvan.
Excuses hingen in de lucht
De excuses geven "de Joden van Amsterdam hun identiteit, trots en weerbaarheid terug", zegt een woordvoerder van Centraal Joods Overleg (CJO) tegen persbureau ANP. De CJO gaat ervan uit dat de gemeente de Joodse burgers blijft steunen "in hun bestaan in Mokum, waar ze - met een onderbreking van de vijf bezettingsjaren - al eeuwen in vrijheid leven".
De spijtbetuiging volgt op een onderzoek van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies naar de rol van gemeentelijke diensten bij de vervolging van Joodse Amsterdammers. Het rapport wordt binnenkort bekendgemaakt, schreef Het Parool twee weken geleden. Vorig jaar verscheen er al een rapport over de rol van het Amsterdamse ov-bedrijf GVB in de oorlog.
Halsema hintte vorig jaar in een interview met AT5 al op excuses. "Dat moet een gedragen excuus zijn, dat kan niet een sorry zijn", zei ze toen.
Het is al langer bekend dat de gemeente Amsterdam tijdens de oorlog actief meewerkte met de Duitse bezetter. Zo hielp de politie bij razzia's en vervoerden de trams duizenden Joden naar verzamelplaatsen voor deportatie. Van de bijna 80.000 Amsterdamse Joden overleefde slechts een kwart de oorlog.
Heb jij een vraag over dit nieuws?
Om een vraag te kunnen stellen dien je in te loggen. Log in of maak binnen 1 minuut jouw gratis account aan.
