Veiligheid gold in Nederland lange tijd als vanzelfsprekend, maar dat is het niet meer, stelt de AIVD donderdag. Door spionage en cyberaanvallen vanuit onder meer Rusland en China ziet de inlichtingendienst dat Nederland steeds meer met dreigingen te maken heeft.

De grootste dreiging gaat uit van Rusland, schrijft de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in het jaarverslag over 2024. Dat land probeerde met geheime desinformatiecampagnes de meningen van burgers in Europese landen te beïnvloeden. Ook voerde Rusland cyberaanvallen uit.

De AIVD vindt dat de sabotagepogingen van Rusland "grenzen aan staatsterrorisme". Ook in Nederland probeerde Rusland te saboteren, maar de inlichtingendiensten hebben dat meerdere keren op tijd kunnen tegenhouden.

Volgens AIVD-baas Erik Akerboom hebben de sabotagepogingen van Rusland grotere gevolgen, doordat ze steeds "openlijker en agressiever" zijn.

'Onzekerheid wordt regel in plaats van uitzondering'

"We maken een verschuiving mee", zegt Akerboom. "Van een situatie waarin onze veiligheid vanzelfsprekend leek naar een situatie waarin het voor veel westerse landen de voornaamste zorg is geworden. Van onzekerheid als uitzondering naar onzekerheid als regel."

Dat Nederland onveiliger wordt, heeft ook te maken met de kans op terroristische aanslagen. Die kans nam vorig jaar verder toe, vanuit zowel jihadistische als rechtse hoek. Bij die laatste groep gaat het vaak om jonge mannen, die soms minderjarig zijn.

Verder zijn vorig jaar mensen opgepakt die plannen hadden om "burgerarresten" uit te voeren op een burgemeester en politieagenten. Ze bereidden hun plannen volgens Akerboom "onprofessioneel" voor, maar waren wel in het bezit van wapens.

Criminelen houden rechters en journalisten in de gaten

De AIVD ziet ook dat criminelen steeds vaker eigen "inlichtingenteams" hebben. Die houden mensen in de gaten die ze als bedreiging zien, zoals rechters, officieren van justitie of journalisten.

Met eigen teams en apparatuur houden ze bij waar mogelijke doelwitten wonen en werken. Om aan informatie te komen, kopen ze soms mensen die bij de overheid werken om of zetten ze onder druk.

De AIVD heeft de komende jaren extra personeel nodig vanwege de groeiende onveiligheid. Per jaar neemt de inlichtingendienst driehonderd werknemers extra aan, zegt Akerboom. Doordat er ook mensen vertrekken groeit de AIVD per jaar met 150 tot tweehonderd man.