Een bijzondere fotocollectie over de Tweede Wereldoorlog is donderdag toegevoegd aan een Nederlands register voor UNESCO-erfgoed. De foto's werden stiekem gemaakt door De Ondergedoken Camera, een groep die met gevaar voor eigen leven de oorlog op beeld vastlegde.

De Ondergedoken Camera fotografeerde onder meer het prepareren van bommen en het transport van wapens, verborgen in kinderwagens en handkarren. Ook legde de groep het vervalsen van papieren en de illegale pers vast. De leden maakten de foto's stiekem vanuit een jas of een fietstas. Ze geven een realistisch beeld van het leven in de laatste maanden van bezet Amsterdam.

De groep werd in september 1944 opgericht in Amsterdam door twee jonge verzetsmannen. Het doel was eerst om de aankomende bevrijding in Amsterdam te fotograferen. "Al bleek dat later te komen dan verwacht", zegt een woordvoerder van het Maria Austria Instituut (MAI). Het instituut bewaart een deel van het archief en nam het initiatief voor de UNESCO-erkenning.

'Op het nippertje aan de dood ontsnapt'

Het collectief wilde de beelden ook naar Londen smokkelen. De leden hoopten dat de regering in ballingschap en de geallieerden voedseldroppings zouden uitvoeren na het zien van de foto's, met name van de Hongerwinter. Dat gebeurde uiteindelijk niet.

Verder wilden de oprichters een archief aanleggen ter herinnering van de invloed die de oorlog had op de samenleving.

De twee verzetsmannen benaderden fotografen die al actief waren in het verzet, onder wie Cas Oorthuys, Emmy Andriesse en Ad Windig. De fotografen mochten van elkaar niet weten wie ze waren, uit vrees dat de Duitsers de groep konden oprollen. De groepsleden leerden elkaar pas kennen na de oorlog.

"Een aantal fotografen is op het nippertje aan de dood ontkomen", vertelt de MIA-woordvoerder. Fotograaf Carel Blazer, die in het verzet persoonsbewijzen vervalste, stond op de lijst om gefusilleerd te worden. "Maar hij wist wonderbaarlijk genoeg te ontsnappen."