'Stikspel' allesbehalve onschuldig: 'Enorm risico op blijvende hersenschade'
Het spel kan snel uit de hand lopen, zegt neuroloog-intensivist Marcel Ariës. "In plaats van enkel een roes, kan het leiden tot permanente hersenschade of zelfs de dood." Dat komt doordat de hersenen een constante aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen nodig hebben om goed te werken. "De ellende ligt in het onvoorspelbare karakter van het spel; wat begint als een euforisch moment kan snel omslaan in een levensbedreigende situatie."
Wat begint als een euforisch moment kan snel omslaan in een levensbedreigende situatie
Ariës werkt als arts op de intensive care (IC) in Maastricht. "Wij hebben op de ic nog geen patiënt gezien na deelname aan een stik- of wurgspel en hopen dit ook nooit mee te maken."
De neuroloog-intensivist weet wel heel goed hoe mensen eraan toe zijn als de bloedtoevoer naar hun hersenen volledig is afgeknepen. Het gaat dan bijvoorbeeld om mensen die zichzelf verhangen. "Dit zijn ontzettend indrukwekkende en aangrijpende beelden, en eigenlijk altijd fataal." Hetzelfde gebeurt bij mensen die zichzelf 'voor de grap' wurgen en niet op tijd (kunnen) stoppen.
Binnen een paar seconden raak je bewusteloos. Dan wordt je lichaam slap. Dat is volgens Scherder een soort reddingsmechanisme waardoor een blokkade bij je halsslagader weer zou kunnen verdwijnen. Maar het proces kan ook doorgaan. Ariës: "Als het stik- of wurgspel doorgaat, zal na enkele minuten onherstelbare schade optreden, omdat hersencellen beginnen af te sterven."
Bij verstikking wordt de zuurstoftoevoer naar de hersenen tegengehouden. Als de hersenen geen zuurstof meer kunnen opnemen, dan stopt de hersenfunctie "vrijwel onmiddellijk", zegt Ariës. "Dit betekent niet alleen verlies van bewustzijn, maar ook het verlies van alle beschermende reflexen die we normaal gesproken hebben om bijvoorbeeld de luchtweg vrij te houden." Dan zijn de gevolgen groot.
'Hersenschade draag je de rest van je leven mee'
Bijna alle hersengebieden zijn letterlijk van levensbelang. Al na een korte periode van zuurstoftekort treedt permanente schade op. "Vooral in kwetsbare hersengebieden zoals de hippocampus, die belangrijk is voor geheugen en leerprocessen", zegt Ariës.
Andere gevolgen kunnen problemen met lopen en praten zijn. "Het risico op blijvende hersenschade is enorm, en die schade draag je je hele leven met je mee." Daarom benadrukt Ariës dat het 'stikspel' "totaal niet als een onschuldig spel kan worden beschouwd."
Juist jongeren zijn extra gevoelig voor dit soort 'uitdagende spelletjes', omdat hun brein nog in ontwikkeling is. "Waardoor jongeren gevaar niet altijd goed inschatten en vaak een sterker gevoel van onkwetsbaarheid ervaren", zegt Ariës. "Psychologisch gezien spelen ook groepsdruk en de drang naar acceptatie een grote rol." Pas op 24-jarige leeftijd neemt die druk van de omgeving sterk af, vult Scherder aan.
Scherder benadrukt dat jongeren dingen willen beleven en ervaren. "De wereld ontdekken." Dat heeft ook positieve effecten op de hersenen. Die maken daardoor allerlei verbindingen aan. "Je wil jongeren ook niet te veel remmen", zegt Scherder om die reden. "Maar de risico's die aan sommige van die uitdagingen zitten, wil je absoluut vermijden."
Hoe bespreek je dit met kinderen?
"Je kunt beter vertellen dat je je zorgen maakt en erover wil praten, en op die manier checken of je kind die zorgen begrijpt", adviseerde Justine Pardoen van Bureau Jeugd & Media in hetzelfde artikel. Zij zei dat berichten in de media aanleiding kunnen zijn voor zo'n gesprek. Bijvoorbeeld over de rol van groepsdruk. "Wanneer doe je iets? Wanneer wil je nee zeggen en is dat moeilijk? En het wordt een challenge of spel genoemd, maar wat is er eigenlijk leuk aan de uitdaging? Je kunt op allerlei manieren proberen kinderen over hun grenzen te laten nadenken."
