Te lang wachten in de ggz: patiënten en naasten dagen Staat voor de rechter
De Staat moet wat doen aan de lange wachtlijsten in de geestelijke gezondheidszorg, vinden behandelaars en patiënten, verenigd in Stichting Recht op GGZ. De stichting stapt naar de rechter en neemt daarbij ook de ervaringen van wachtende patiënten en hun naasten mee. "Mensen gaan dood op die wachtlijst."
Er zijn veel mensen die langer wachten op een behandeling dan de veertien weken die zijn afgesproken. Maar hoeveel dat er precies zijn, is niet duidelijk. Volgens de recentste cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit zijn er zo'n 55.000 wachtenden die de maximumtermijn overschrijden, van wie een op de vijf dubbel op de wachtlijsten staat.
Bij Stichting Recht op GGZ zijn honderden meldingen binnengekomen van mensen die te lang aan het wachten zijn. Soms al jaren. De stichting hoopt via de rechter af te dwingen dat de Staat die wachttijden nu écht gaat aanpakken.
"Het gaat om mensen die heel ernstig lijden onder hun depressies, angstklachten, trauma's of eetstoornissen hebben", zegt Manon Kleijweg, psychiater en bestuurslid van Recht op GGZ. Door de lange wachttijden zien zij soms geen uitweg meer. "Mensen gaan dood op die wachtlijst."
Zo zijn bij Recht op GGZ verhalen binnengekomen van ouders die hun kind zijn verloren terwijl deze aan het wachten was op een behandeling. Of het verhaal van iemand die al een jaar wacht op de behandeling van zijn depressie. Nu deze persoon het tweede "wachtjaar" ingaat, moet hij een re-integratietraject volgen op werk. Dat heeft grote gevolgen voor zijn inkomen: hij vreest zijn hypotheek niet meer te kunnen betalen.
In dit soort gevallen schendt de Staat de mensenrechten, betoogt Recht op GGZ. Het gaat bijvoorbeeld op het recht op leven en het recht op gezondheid en zorg. Door de wachttijden wordt de toegang tot deze zorg "onaanvaardbaar belemmerd", aldus de stichting.
'Staat is nu aan zet'
Volgens Kleijweg is dat een fout in het systeem, die de overheid moet oplossen. Want ook de zorgverzekeraars zitten waarschijnlijk "klem in het systeem", denkt het bestuurslid. "Als een van de zorgverzekeraars besluit: 'nu is het wel een keer afgelopen, ik ga ruimhartig zorg inkopen voor die ernstige groep', dan gaan de kwetsbaarste patiënten naar deze zorgverzekeraar. Om financieel het hoofd boven water te houden durft niemand zijn nek uit te steken. De Staat is nu aan zet om het te veranderen."
Recht op GGZ heeft de Staat dinsdagmiddag op de hoogte gesteld van deze zogenoemde aansprakelijkstelling. De overheid krijgt vier weken de tijd om daarop te reageren. Gebeurt dat niet of niet goed genoeg, dan gaat de rechtszaak door.
GL-PvdA wil dat kabinet aan de slag gaat
Het is niet zo dat de wachtlijsten makkelijk op te lossen zijn, zegt Westerveld. Maar het kabinet kan wel actie ondernemen, bijvoorbeeld door de zorgplicht van zorgverzekeraars te handhaven. "Wat stelt een wettelijke zorgplicht voor als in de praktijk alle afspraken op het gebied van de wachttijden worden overschreden?"
Het Kamerlid gaat daar de komende dagen, tijdens het debat over de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, toe oproepen. "Geen vrijblijvende plannen, maar heel concrete maatregelen."
