Het 243 jaar oude Eise Eisinga Planetarium in Franeker wordt druk bezocht sinds het vorig jaar de UNESCO-werelderfgoedstatus heeft gekregen. De grootste groei zit in het voor- en najaar, vertelt directeur Adrie Warmenhoven aan NU.nl.

Het Friese planetarium trok tussen 2018 en 2022 (coronajaren daargelaten) jaarlijks ruim 64.000 bezoekers. Sinds het museum op 19 september vorig jaar de UNESCO-werelderfgoedstatus kreeg, zitten de bezoekersaantallen flink in de lift.

Vorig jaar kwamen er ruim 81.000 bezoekers op de woonkamer van de amateur-sterrenkundige Eisinga af. Dat kwam vooral door de eindsprint na 19 september. Vanaf dat moment tot het einde van het jaar telde het planetarium bijna 25.000 bezoekers. Dat is het dubbele van diezelfde periode in 2022, toen 12.537 mensen naar het museum kwamen.

Ook dit jaar weten liefhebbers het planetarium te vinden. Het museum trok tot oktober al ruim 80.000 bezoekers. "De verwachting is dat wij dit jaar ergens tussen de 95.000 en 98.000 bezoekers uitkomen", zegt Warmenhoven.

Museum krijgt meer verzoeken van touroperators en onderwijs

"De grootste groei zit in het voor- en najaar", legt de directeur uit. "In de zomer kunnen we eigenlijk niet meer groeien, want dan zitten we al tegen het maximum aan." Dat komt doordat het museum sinds de coronapandemie met tijdsloten werkt. Daardoor kunnen er dagelijks maximaal 450 gasten naar binnen.

Waar het museum eerder zes weken een drukke periode had, zijn dat nu zes maanden. "Dat betekent dat je op het gebied van medewerkers wel moet uitbreiden", zegt Warmenhoven. Ook is er meer onderhoud en schoonmaak nodig. "Het maakt nogal uit of je 50.000 mensen op bezoek krijgt of 100.000."

Daarnaast is het planetarium in 2016 al begonnen het oppervlak van het museum te vergroten. Hoewel het museum vorig jaar pas de werelderfgoedstatus kreeg, was het daar al sinds 2010 voor genomineerd. "De uitbreiding was een voorschot. Als we die status niet hadden gekregen, konden we de ruimte alsnog goed gebruiken om de mensen een fijnere bezoekervaring te geven."

Op het planetarium van Eisinga kwamen eerder vooral bezoekers uit omringende landen af. "We merken de laatste tijd dat er steeds meer verzoeken van touroperators binnenkomen. Ook vanuit het onderwijs krijgen we steeds meer verzoeken, ook van buiten de provincie Friesland."

Eisinga bouwde in zijn woonkamer zonnestelsel na

Eise Eisinga (1744-1828) was een ondernemer die zich in zijn vrije tijd bezighield met sterrenkunde. Tussen 1774 en 1781 bouwde hij in het plafond van zijn woonkamer het zonnestelsel na. Dat deed hij om te bewijzen dat doemscenario's onjuist waren.

Eisinga liet de zes toen bekende planeten (Mercurius, Venus, de aarde, Mars, Jupiter en Saturnus) en de maan rond de zon draaien. Dat systeem wordt aangedreven door een slingeruurwerk. Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium is het oudste nog werkende planetarium ter wereld.

Op de werelderfgoedlijst van UNESCO staan ongeveer twaalfhonderd gebouwen en natuurgebieden. Het planetarium is de dertiende plek binnen het Koninkrijk der Nederlanden die op de lijst staat.