NU+ 450-jarig jubileum van Leidens Ontzet: 'Haring, hutspot en de koning'
Door Amber van der Wielen3 okt 2024 om 16:10
450 jaar geleden werd Leiden bevrijd van de Spaanse belegering: het Leidens ontzet. Voor dit jubileum wordt er groots uitgepakt met een bezoek van de koning en een show van Armin van Buuren. Maar wat vieren ze precies?
Elke 3 oktober is het groot feest in Leiden, de stad is deels afgesloten en alle Leidenaren zijn vrij. De straten staan vol verklede mensen, het reuzenrad steekt boven de huizen uit, en er wordt gedronken en gedanst. Dat allemaal om de bevrijding te vieren.
In 1574 besloot het Spaanse leger om de stad Leiden af te sluiten van de buitenwereld. Een lange strijd was gaande tussen de protestanten en de katholieken. Zo vernielden protestanten meerdere katholieke kerken in Nederland. De katholieke Spaanse koning Filips II was er woedend over.
Hij stuurde de hertog van Alva naar Nederland met de opdracht om de "onrust te sussen". Toen hij arriveerde, kwam hij aan in een land waarin veel katholieke beelden waren vernield.
Als reactie daarop belegerde Alva Leiden en voorkwam hij dat er voedsel binnenkwam. Daar konden de Leidenaren niet tegenop: de stad kampte al met een voedseltekort en was slecht bewapend. Een hongersnood volgde. Die werd zelfs zo ernstig dat de burgemeester zijn lichaam aan inwoners aanbood om op te eten. Ook probeerde de hertog de oproer terug te dringen met de invoer van wetten en regels, maar daar waren de Leidenaren niet van gediend.
Ze kwamen in opstand en sloten zich aan bij Willem van Oranje en de watergeuzen. Dat was een groep edelen die zich tegen Filips II keerde. Stadhouder Willem van Oranje nam het op voor de Leidenaren en werd later gezien als de 'Vader des Vaderlands'.
De geuzen wilden Leiden bevrijden door een dijk langs de Hollandse IJssel door te steken. Dat lukte: na een maand stond het water rond Leiden zo hoog dat de vloot van Willem naar de stadspoort kon varen.
De Spanjaarden vluchtten zo snel dat hun potten met uien, wortelen, vlees en pastinaak nog op de verdedigingsmuur stonden. Later werd dit gerecht de Oudhollandse hutspot. De hutspot wordt elke 3 oktober uitgedeeld en gegeten in Leiden. Dit jaar deelt NS tot 18.00 uur hutspot uit aan reizigers op Leiden Centraal.
De Geuzen voeren de stad binnen in boten vol met wit brood en haring voor de hongerige inwoners. Leiden was bevrijd van de Spanjaarden. Elk jaar wordt deze vis met witbrood uitgedeeld op de dag van Leidens Ontzet. Deze overwinning was het begin van de verdrijving van de Spanjaarden uit Nederland.
Hier wordt haring en witbrood uitgedeeld. | Beeld: 3 October Vereeniging
Het 450-jarig jubileum wordt gevierd met een uitgebreid programma. De Leidse DJ Armin van Buuren is teruggekomen naar de stad waar hij zijn carrière begon. In de Leidse discotheek NEXUS draaide hij zijn eerste platen.
Praalwagens en verklede Leidenaren deden mee met De Grote Optocht. Dit jaar pakte de commissie Optocht en Taptoe groot uit, met meer vrijwilligers en grotere acts dan voorgaande jaren.
De koning was ook bij het jubileumfeest. Vandaag heeft hij om 12.00 uur de 3-oktobersjaal gekregen bij de opening. Daarna maakte hij een rondvaart door de Leidse gracht. Willem-Alexander sprak onder meer met kunstenaar Casper Faassen. Speciaal voor dit jubileum heeft de Leidenaar een monument ontworpen dat de bevrijding symboliseert.
Woensdag kwamen al 100.000 feestvierders naar Leiden voor de 450-jarige bevrijding. Vandaag komen er naar verwachting nog 75.000 mensen naar Leidens Ontzet.
Hier wordt haring en witbrood uitgedeeld. | Beeld: 3 October Vereeniging