Deze week beginnen in het zuiden de scholen weer. Veel schoolleiders werkten afgelopen weken hard om voor elke klas een leraar te regelen. Drie directeuren van basisscholen vertellen wat ze doen om het rooster rond te krijgen.

Adjunct-directeur Suzanne de Zwaan van basisschool De Phoenix in Rozenburg vreesde voor de vakantie lang dat ze dit jaar een leerkracht tekort zou komen. Een oud-stagiair hielp haar uit de brand. "Ze kon niet blijven op de school waar ze haar afstudeerstage liep", zegt De Zwaan. "En ze had het zo leuk bij ons, dat ze kwam kijken of hier een baan is."

Vorig jaar was het een ander verhaal op haar school. "Toen heb ik mensen moeten inhuren bij een detacheringsbureau. Die zijn erg duur. Dat was dit jaar gelukkig niet aan de orde."

Directeur Arco Tempelaar heeft het rooster van kindcentrum Het Akkoord in Zwijndrecht nog niet rond. "Ik moet nog een leerkracht hebben voor drie dagen in de week", zegt hij. Daar heeft hij nog een week voor, aangezien dan in zijn regio de scholen beginnen.

Hij merkte ook bij de andere posities dat het steeds lastiger wordt om die in te vullen. "De puzzel wordt langzaam een stukje groter", zegt Tempelaar. "Maar dat hoort er ook bij. De maatschappij wordt steeds ingewikkelder, met mensen die wat flexibeler willen werken. En de vastigheid in het team is niet langer de leidraad, waar dat vroeger wel was. Dat is een verschuiving die je ziet plaatsvinden."

Tempelaar hoopt dat het lukt om het gat in te vullen met een leraar. Anders moet hij zijn toevlucht zoeken in invallers. Dat betekent dat de kinderen geen vast gezicht voor de klas hebben en daar dus telkens weer aan moeten wennen.

Onderwijsassistenten voorkomen dat klassen naar huis moeten

Veel scholen zetten onderwijsassistenten of stagiairs uit het laatste jaar van de PABO, de opleiding tot juf of meester, in om enkele dagen te vullen. Dat gebeurt ook op de Mauritsschool in Nieuwegein, vertelt directeur Laura Reijnders. Ze heeft haar rooster rond, onder meer doordat enkele dagen een stagiair les geeft. "De stagiairs mogen in hun laatste stagejaar, onder begeleiding van een ervaren leerkracht, alleen voor de klas staan", zegt Reijnders.

De assistenten en stagiairs zijn tijdens het schooljaar ook waardevolle krachten in noodsituaties, bijvoorbeeld als een leerkracht ziek is. "Als je de keuze hebt tussen kinderen naar huis sturen of een assistent voor de klas zetten, dan kies ik meteen voor het laatste", zegt Tempelaar daarover. "Dat is een no-brainer tegenwoordig."

Omdat de assistenten regelmatig bijspringen, proberen hij en de andere directeuren ervoor te zorgen dat ze net zo goed zijn als een leerkracht. "Ze zijn niet te onderschatten", zegt De Zwaan. "Ze hebben veel onderwijskennis. Sommigen in mijn school draaien al zeventien jaar in het onderwijs mee en hebben bijna meer vaardigheden dan iemand die net van de PABO af komt."

De Zwaan ziet ook mogelijkheden in de doorstroming van onderwijsassistenten. Op haar school kunnen assistenten naar de PABO op kosten van de scholenstichting. Als ze dat niet willen, kunnen ze ook kunnen enkele vakken binnen de PABO volgen.

Ontwikkeling van kinderen motiveert de leerkrachten

Met de krappe arbeidsmarkt doen de directeuren er alles aan om ervoor te zorgen dat de leerkrachten plezier houden in het onderwijs. "Als meer mensen in het onderwijs blijven werken, beperk je het tekort", zegt Reijnders. Ze merkt dat de extra taken de afgelopen jaren zijn toegenomen, met hogere werkdruk als gevolg.

Reijnders doet dat onder meer door leerkrachten enkele dagen per jaar de tijd te geven om hun administratie af te handelen. Een vervanger staat die dag voor de klas. "Dan kunnen de leerkrachten beter hun lessen voorbereiden of leerplannen en rapporten schrijven. Dat verlicht de leerkrachten en zorgt voor een leeg hoofd."

Het loont ook om energie te steken in de stagiairs, heeft De Zwaan dit jaar gemerkt. "Vraag ze mee op studiedagen en betrek ze volledig bij het team, zodat ze zich thuis voelen. Ik pluk daar nu de vruchten van."

Met dit soort maatregelen willen de directeuren ervoor zorgen dat de liefde voor het vak groter blijft dan de frustratie over de werkdruk. De directies zetten zich graag in om de liefde voor het vak bij leerkrachten vast te houden en uit te dragen naar de maatschappij.

Want daar heerst toch te vaak een negatief vooroordeel over werken in het onderwijs, vindt De Zwaan. "Je hoort vaak dat we slecht betaald krijgen, de werkdruk hoog is en de leerlingen en ouders verschrikkelijk zijn. Maar de reden dat leerkrachten voor het beroep kiezen, is dat je bijdraagt aan de ontwikkeling van kinderen. Het is zo mooi dat kinderen iets van je leren en daar krijg je de liefde van de kinderen voor terug."

En ook Tempelaar en Reijnders benadrukken het plezier dat ze in hun werk hebben. "De kinderen zien groeien: dat is waar je het als leerkracht voor doet", zegt Reijnders.