Bewoners van gebieden met een slechte luchtkwaliteit liepen niet alleen meer risico op overlijden na besmetting. Ze hadden ook meer kans om het virus überhaupt op te lopen. Daarnaast waren hun coronaklachten erger.

Dat blijkt uit onderzoek van koepelorganisatie GGD GHOR, het RIVM en de universiteiten van Utrecht en Wageningen. De onderzoekers bestudeerden coronabesmettingen, ziekenhuisopnames en sterfgevallen tussen begin 2020 en begin 2021. Het gaat dus om de periode van de uitbraak tot de start van de vaccinatiecampagne.

In die periode werden ruim 760.000 mensen positief getest op corona. Ook belandden ruim 31.000 mensen met coronaklachten in een ziekenhuis. Bijna 22.500 patiënten overleden. Als de luchtkwaliteit gemiddeld was geweest in de regio's met een slechte luchtkwaliteit, was de situatie anders geweest. Het zou volgens het onderzoek 6.000 tot 13.500 besmettingen hebben gescheeld. Ook zouden er ongeveer 1.100 ziekenhuisopnames minder zijn geweest. En het zou tot 400 tot 800 sterfgevallen minder hebben geleid.

Voor de studie werden regio's met een slechte luchtkwaliteit vergeleken met plekken waar de luchtkwaliteit beter was. De onderzoekers keken niet expliciet naar om welke regio's het ging. Wel onderzochten ze drie belangrijke bronnen van fijnstof die invloed hebben op de luchtverontreiniging: landbouw, verkeer en industrie. Ze constateren dat met name de veehouderij en het verkeer invloed hadden op het hogere risico op corona en ernstige ziekte. Welk effect de industrie had, is lastiger vast te stellen.

Besmetting werd niet veroorzaakt door slechte vuile lucht

Het is niet zo dat mensen corona opliepen door de slechte kwaliteit van de lucht. Dat gebeurde namelijk door menselijk contact, benadrukken de onderzoekers. Maar als mensen fijnstof inademen en dit in de longen komt, kunnen ze op den duur last krijgen van longklachten en hart- en vaatziekten. Ook zijn mensen die in vervuilde lucht wonen vatbaarder voor luchtweginfecties. Dat kan tot een zwakkere gezondheid leiden.

De onderzoekers zien in de uitkomsten een bevestiging dat schonere lucht belangrijk is voor de volksgezondheid. "Schonere lucht kan een toekomstige epidemie die de luchtwegen aantast niet voorkomen", waarschuwen ze. "Wel kan schonere lucht de nadelige effecten van een epidemie verminderen."

GGD dringt aan op verbeteren luchtkwaliteit

Vanwege de resultaten van het onderzoek roept GGD GHOR ertoe op meer te doen aan de luchtkwaliteit. Het orgaan dringt er bij gemeenten en het Rijk op aan meer maatregelen te nemen. Dan gaat het bijvoorbeeld om "minder en schoner verkeer, scherpe vergunningen voor bedrijven en het beperken van houtstook", zegt een woordvoerder.

De koepelorganisatie roept gemeenten op zich aan te sluiten bij het Schone Lucht Akkoord. In dat akkoord hebben partijen als het Rijk, de provincies en meer dan honderd gemeenten afgesproken de luchtkwaliteit te verbeteren om gezondheidswinst te behalen.

Volgens de GGD's is luchtverontreiniging na roken een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid van Nederlanders. Vervuilde lucht vergroot de kans op luchtziektes, waarschuwt GGD GHOR. Daarbij kan worden gedacht aan astma bij kinderen en hart- en vaatziektes bij volwassenen.