Zes derdelanders uit Oekraïne mogen in afwachting van het oordeel van de hoogste Europese rechter toch in Nederland blijven. Er is veel onduidelijkheid rondom het beleid, ziet ook de Raad van State. Maar dat betekent nog niet dat alle derdelanders mogen blijven.

Alle derdelanders uit Oekraïne hadden eigenlijk vandaag vertrokken moeten zijn of asiel moeten aanvragen. Maar tientallen derdelanders zijn opnieuw naar de rechter gestapt en veel van die zaken lopen nog. In de zaken waarin al uitspraak is gedaan, worden rechters het niet eens over de vraag of derdelanders weggestuurd mogen worden. Het demissionaire kabinet hield ondertussen vast aan het beleid om dat wel te doen.

De eerste gemeenten begonnen dan ook dinsdag met het wegsturen van derdelanders uit de opvang. Maar dat leidde tot verwarrende situaties: er waren namelijk ook tientallen derdelanders die nog wel mochten blijven. Het gaat om derdelanders die van de rechtbank nog mogen blijven en anderen die nog op een uitspraak wachten.

Daar zijn nu nog zes derdelanders bij gekomen. Dit zijn mensen die in hoger beroep zijn gegaan tegen het besluit van de rechter om ze weg te sturen of waarbij het ministerie in hoger beroep is gegaan tegen het oordeel dat ze niet weggestuurd mogen worden. Die zaken zijn terechtgekomen bij de Raad van State (RvS), die er als hoogste rechter opnieuw naar gaat kijken.

Wie zijn derdelanders uit Oekraïne?

Europees hof moet zich nu over de kwestie buigen

In die zaken heeft de Raad van State dus besloten het beleid van het kabinet te pauzeren tot er meer duidelijkheid is. Dat is opvallend, omdat de RvS in januari nog oordeelde dat het ministerie het beleid voor derdelanders wel had mogen wijzigen.

Ook dat levert een verwarrende situatie op. In principe is er tegen het oordeel van de Raad van State geen hoger beroep mogelijk. Maar na dat oordeel kregen alle derdelanders een document met daarin het besluit om ze terug te sturen. En tegen dat document mochten derdelanders weer rechtszaken voeren. Dat heeft er nu toe geleid dat de RvS met een ander oordeel is gekomen.

De duidelijkheid moet nu komen van het Europees Hof van Justitie. De Oekraïners worden opgevangen volgens een Europese richtlijn, wat het logisch maakt dat de hoogste rechter van Europa het eindoordeel mag vellen. Maar de kans is klein dat de rechter op korte termijn met antwoorden komt. Sommige rechtbanken verwachten dat dit niet voor volgend jaar zal lukken, maar er bestaat wel een mogelijkheid om een spoedige afhandeling aan te vragen.

Uitspraak niet voor iedereen, maar wel 'richtinggevend'

De uitspraak van de Raad van State betekent niet dat alle derdelanders uit Oekraïne voorlopig in Nederland mogen blijven. De hoogste rechter van Nederland mag dit soort uitspraken alleen doen voor de mensen die in hoger beroep zijn gegaan. Maar dat de Raad van State in zes zaken nu hetzelfde heeft geoordeeld, is volgens een RvS-woordvoerder wel richtinggevend voor de rest.

Het demissionaire kabinet moet uiteindelijk besluiten of het beleid voor alle derdelanders wordt gepauzeerd of blijft staan. Een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat er naar de uitspraak wordt gekeken. "In korte tijd heeft de Raad van State twee tegenstrijdige uitspraken gedaan. Deze onduidelijkheid helpt helemaal niemand. Dat draagt niet bij aan vertrouwen en bestuurbaarheid. We kijken nu wat dit precies betekent."

Wat er nu gaat gebeuren met de derdelanders die al zijn vertrokken of nog in de gemeentelijke opvang zitten, is nog niet duidelijk. Het ministerie zou dinsdagavond een brief over de onduidelijkheden rondom derdelanders naar gemeenten sturen, maar het is niet de verwachting dat dit nog gaat gebeuren.