Zaak legt zelfdoding onder vergrootglas: praten over de dood of strafbare handel?
Is er tijdens de zogenoemde huiskamergesprekken van Coöperatie Laatste Wil alleen gepraat over het levenseinde of is er meer gebeurd? Maandag begint in de rechtbank van Arnhem de acht dagen durende zaak waarvoor in totaal zeven mensen terechtstaan.
Het Openbaar Ministerie (OM) heeft Coöperatie Laatste Wil (CLW) al jaren in het vizier. De club pleit voor soepelere regels rondom het sterfbed. Ze wil dat mensen die hun leven voltooid vinden, dit zelf kunnen beëindigen, bijvoorbeeld met het zogeheten Middel X.
Euthanasie is toegestaan, maar alleen als je ondraaglijk lijdt. Een arts mag alleen het leven van een patiënt beëindigen als er ook aan veel andere voorwaarden is voldaan. Is dat niet het geval, dan is er sprake van hulp bij zelfdoding. En dat is strafbaar.
Daar balanceert CLW op het slappe koord. De organisatie benadrukt altijd binnen de huidige wetgeving te handelen maar wel de grenzen op te zoeken, zodat het gesprek hierover gevoerd blijft worden. Zo probeert CLW momenteel een proeftuin op te tuigen waarbij tienduizend mensen over Middel X zouden beschikken. In 2017 wilde CLW het middel al beschikbaar stellen aan al haar leden, maar toen stelde justitie een onderzoek in. De organisatie trok vervolgens dat voornemen in, waarna het OM de zaak staakte.
Deze keer heeft justitie de zaak wel doorgezet. Het OM denkt namelijk genoeg bewijs te hebben verzameld tegen zeven (oud-)leden van CLW. Zij worden vervolgd wegens "deelname aan een criminele organisatie met als doel hulp bij zelfdoding". Daarbij zou ook Middel X zijn verstrekt.
Wat wil CLW eigenlijk?
Verdachten betrokken bij huiskamergesprekken
Deze zaak draait om de zogenoemde huiskamergesprekken van CLW. Tijdens die gesprekken werd gepraat over wat mensen zoal bezighield rondom hun eigen levenseinde. De zeven verdachten, onder wie oud-voorzitter Jos van Wijk, waren volgens het OM allemaal betrokken bij deze gesprekken.
Welke strafbare dingen er volgens het OM precies zouden zijn gebeurd, moet deze week duidelijk worden. Justitie benadrukt wel dat CLW zelf niet als criminele organisatie wordt vervolgd, alleen het zevental dat voor de rechter is gedaagd.
Wat is Middel X?
Euthanasiewetgeving opnieuw onder vergrootglas
De rechtszaak zal daarnaast de huidige regels rondom het beëindigen van iemands leven onder een vergrootglas leggen. Wanneer is iets écht strafbaar?
"De tegenstrijdigheden vliegen je om de oren in deze zaak", zegt Rob van Doorn, de nieuwe voorzitter van CLW. Zo wijst hij erop dat een poging tot zelfdoding niet strafbaar is, maar dat de persoon die daar op verzoek bij helpt wél strafbaar is.
"Voor veel mensen geldt dat het ze al rust geeft als ze het middel in huis hebben. Maar op een of andere manier wil de overheid dat niet. Aan de ene kant staat in de wet dat de Staat het leven moet beschermen, maar aan de andere kant is er niet het besef dat er ook mensen zijn die zeggen: we hebben ons leven nu wel gehad."
De twee oud-bestuursleden die nu worden vervolgd, zijn nog altijd lid van CLW. De organisatie is dus ook nauw bij de zaak betrokken. Maar die ziet ze met vertrouwen tegemoet. "We hebben altijd voor ogen: je kunt de wet alleen veranderen door je eraan te houden."
