Het wordt steeds moeilijker om drinkwater schoon uit de kraan te laten stromen, waarschuwen drinkwaterbedrijven. We beschikken in ons land over voldoende water, maar het kost steeds meer geld om dat drinkbaar te maken.

Nee, we hoeven niet bang te zijn dat we in Nederland zonder drinkwater komen te zitten, zegt Doris van Halem, hoogleraar Drinkwaterkwaliteit en Zuivering aan de TU Delft. "We hebben in Nederland gelukkig veel water."

Maar er zijn wel aanpassingen nodig om dat vele water geschikt te maken voor drinkwater. "De infrastructuur die we hebben is onvoldoende om drinkwater in de nabije toekomst te garanderen. De traditionele bronnen waar we altijd goed op hebben kunnen bouwen zijn onzekerder geworden."

Grondwaterbronnen zijn steeds vaker vervuild met bestrijdingsmiddelen en meststoffen. En rivieren die afhankelijk zijn van smelt- en regenwater zijn "wisselend van kwaliteit en kwantiteit". En aan de kust hebben drinkwaterbedrijven met verzilting te maken.

In 2030 is bijna 10 procent meer water nodig

Daarnaast stijgt de vraag naar water doordat de bevolking groeit en doordat er meer economische activiteit is. In 2030 is per jaar bijna 10 procent meer water nodig dan in 2020. "Het infrastructuursysteem voor water stamt grotendeels uit ergens diep in de vorige eeuw. We lopen behoorlijk achter", zegt Van Halem.

Ze snapt de oproep die Vewin afgelopen week deed dan ook. De vereniging voor drinkwaterbedrijven riep het nieuwe kabinet op om rekening te houden met de veranderingen die nodig zijn voor het winnen van drinkwater. "Het gaat langzamer dan het zou moeten en ook wel zou kunnen gaan", concludeert Van Halem.

Een van de speerpunten van drinkwaterbedrijven is om bestrijdingsmiddelen, meststoffen en ook medicijnresten niet in drinkwaterbronnen terecht te laten komen. Om dat te omzeilen, gaan ze ook op zoek naar andere bronnen.

Maar dat voor elkaar krijgen duurt soms wel vijftien jaar, doordat het vergunningstraject ingewikkeld is, legt Jasper Griffioen uit. Hij is hoogleraar Waterkwaliteitsbeheer en onderzoeker bij TNO. Vitens riep daarom ook op om de verschillende vergunningstrajecten beter op elkaar af te stemmen.

Kijken naar andere bronnen

Vanwege de groeiende verontreiniging denken waterbedrijven er volgens Van Halem steeds vaker aan om drinkwater te maken van rivierwater of zeewater. "Maar dan moet je vaak overstappen op intensievere - en dus duurdere - zuivering. Grondwater zuiveren is vrij makkelijk."

En in periodes van droogte, zoals tijdens recente zomers, daalt de hoeveelheid water in de Rijn en de Maas. "Lozingen in die rivieren blijven hetzelfde, dus er vindt minder verdunning plaats", zegt Jan Peter van der Hoek, hoogleraar Drinkwatervoorziening aan de TU Delft. Die stoffen uit het drinkwater zuiveren kost dan ook weer meer geld.

Als drinkwaterbedrijven ervoor kiezen om meer water uit rivieren te winnen, is ook een "veel groter distributienet" nodig, weet Griffioen. "Het kost dan veel meer geld om het naar bijvoorbeeld Drenthe of de Achterhoek te brengen. En zo'n systeem is ook kwetsbaarder. We hebben liever een systeem waarin water dichter bij de klant wordt gewonnen."

Zijn de eisen niet veel te hoog?

Maar leggen we de lat in Nederland niet veel te hoog? Is het niet zo dat de eisen in landen als Frankrijk en Spanje veel minder hoog zijn? Nee, zegt hoogleraar Van Halem. "De "kwaliteit van drinkwater is grotendeels Europees vastgesteld. Maar bij bepaalde stoffen zijn we in Nederland strenger, omdat we weten dat iedereen het drinkt. Ik denk dat dat heel goed is. Je wil niet ziek worden van water."

Dat andere landen chloor toevoegen aan het water heeft te maken met de leidingen die niet altijd op orde zijn. In de leidingen van de zuiveringsinstallatie naar de kraan zitten geregeld lekkages. Daardoor loopt er water uit, maar kunnen er ook bacteriën in het water komen.

"Als je chloreert ben je van die ziekteverwekkers af. Maar het kan mogelijk ook kankerverwekkende stoffen produceren. In Nederland accepteren we dat niet, omdat we kraanwater drinken", legt Van Halem uit.

Cijfers over drinkwater

Regenwater voor toilet is geen goed idee

Meer dan de helft van ons water gebruiken we om te douchen of om het toilet door te spoelen. Dat doen we allemaal met drinkwater, maar zouden we ook kunnen doen met regen- of afvalwater (ook wel grijs water genoemd).

Maar volgens de experts die NU.nl sprak is dat om meerdere redenen geen oplossing. "Je drinkt dat water niet, maar je inhaleert het wel. Daarmee introduceer je gezondheidsrisico's", zegt Van der Hoek.

Aan het begin van deze eeuw is in de Utrechtse wijk Leidsche Rijn geëxperimenteerd met het gebruik van grijs water. Maar de de leidingen waren per ongeluk verwisseld, waardoor mensen ziek werden. Het gebruik van 'grijs water' door leidingen is daarna verboden.

Ook liggen de kosten voor het gebruik van regen- en afvalwater voor het toilet en de douche flink hoger. "Je hebt een dubbel leidingnet nodig. En dat is heel kostbaar. Daarnaast is de ecologische voetafdruk van al die extra leidingen heel groot", vertelt hoogleraar Van Halem.

"Maar water besparen is natuurlijk altijd goed", vervolgt ze. "Daarom snap ik niet waarom we het met z'n allen oké vinden om onder de regendouche te stappen. Ons waterverbruik is best wel een tijd omlaaggegaan, maar door de komst van de regendouche stijgt dat weer."