'Verslagen' ziektes spelen weer op: 'Precies waar we voor waarschuwden'
Voor zowel de mazelen als kinkhoest bestaan vaccins die het risico op gezondheidsschade en uitbraken drastisch verminderen. Maar het RIVM waarschuwde in de zomer van vorig jaar al dat het percentage gevaccineerde kinderen binnen het Rijksvaccinatieprogramma voor het tweede jaar op rij was gedaald.
Die waarschuwing werd de afgelopen maanden herhaald. Nu zien gezondheidsdiensten nieuwe uitbraken van infectieziekten.
Een mogelijke oorzaak van de dalende vaccinatiegraad is dat jonge ouders minder positief zijn over vaccinaties. Dat bleek uit een peiling van het RIVM uit 2022, in vergelijking met een peiling uit 2013. Ook concludeerde Europees onderzoek dat in meerdere landen het vertrouwen van burgers in vaccins en vaccineren is afgenomen. Dat kan het gevolg zijn van de coronapandemie, schrijft het RIVM.
"Omdat de groepsimmuniteit afneemt, neemt het risico op uitbraken toe", legt koepelorganisatie GGD GHOR Nederland uit. "We gaan opnieuw kijken wat we kunnen doen om de vaccinatiegraad te verhogen", voegt een RIVM-woordvoerder toe.
Hoe herken je een kinkhoestbesmetting?
Mensen kunnen elkaar besmetten doordat er bij het hoesten en niezen kleine druppels met de bacterie in de lucht komen. De ziekte is erg besmettelijk.
Nu ook veel kinderen met kinkhoest buiten de Biblebelt
Inmiddels zien artsen wekelijks zo'n 200 tot 300 kinderen met kinkhoest, zegt een RIVM-woordvoerder in gesprek met NU.nl. "En bovendien niet alleen meer in de Biblebelt. Dit beeld zien we nu in het hele land."
Bij 85 procent van de meldingen gaat het om ongevaccineerde kinderen. En het gaat vermoedelijk om nog meer besmettingen, omdat niet iedereen met klachten wordt getest. Bij het RIVM zijn dan ook grote zorgen over de toename van het aantal besmette kinderen.
Mazelen en kinkhoest zijn voor de meeste mensen ongevaarlijk
Mazelenuitbraak 'precies waarvoor gewaarschuwd is'
Ook de mazelenuitbraak in Eindhoven is "precies waar we al eerder voor gewaarschuwd hebben", zegt de RIVM-woordvoerder.
Zeker veertien kinderen en één volwassene zijn daar besmet geraakt. De lokale GGD-afdeling zegt dat iedereen ongevaccineerd was. Volgens het RIVM gaat het om een zogenoemd cluster. "Er is geen sprake van een landelijke uitbraak. Maar als zo'n cluster op de verkeerde plek uitbreekt, kan het wel snel groter worden."
Voor nu moet de uitbraak in Eindhoven volgens het RIVM vooral in perspectief worden gezien. "Zo'n cluster dooft ook weer uit."
'Schouders eronder zetten om vaccinatiegraad te verhogen'
Vorig jaar lag de vaccinatiegraad van de BMR-prik (bof, mazelen en rodehond) op 89 procent. De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert over het algemeen een vaccinatiegraad van 95 procent voor voldoende basisimmuniteit.
De vaccinatiegraad van kinderen met het difterie, kinkhoest, tetanus en polio (DKTP-vaccin) lag in 2023 op 88 procent. Tien jaar eerder was dat nog 95,5 procent.
De GGD's willen daarom de komende tijd 'vol inzetten' op maatregelen om de vaccinatiegraad te verhogen. Bijvoorbeeld door de afstand tot vaccinatielocaties te verkleinen en met flexibelere openingstijden te werken. Die maatregelen hadden in de afgelopen jaren succes. Ook hebben GGD's al geëxperimenteerd met vaccineren in de avonduren of vaccineren zonder afspraak.
'Boodschap over vaccinaties moet uit mond van "witte jassen" komen'
Patiëntenfederatie Nederland sluit zich aan bij Coenen. "Er moet in de hele maatschappij meer aandacht komen voor vaccinaties. Die zijn er niets voor niets. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor de rest van de maatschappij."
Het is een les die Van Ooijen heeft getrokken uit de coronapandemie. In die tijd is "desinformatie" verspreid over vaccinaties, die nog steeds rondzingt en "echt de kop in moet worden gedrukt" volgens de staatssecretaris.
Het Nederlands Huisartsen Genootschap drukt huisartsen op het hart om de komende tijd rekening te houden met een verhoogde kans op mazelen. "Vooral bij de groepen met een lage vaccinatiegraad."