Welke gevolgen heeft de Europese natuurherstelwet voor Nederland?
Na het aannemen van de Europese natuurherstelwet klonken dinsdag applaus en gejuich in het Europees Parlement. De laatste hobbel is nog niet genomen, want de Europese lidstaten moeten er nog over stemmen.
Als de natuurherstelwet dit voorjaar wordt aangenomen, kan Nederland meteen aan de bak, bleek eerder deze week uit onderzoek van adviesbureaus Berenschot en Arcadis.
In 2030 moeten in 30 procent van de Nederlandse natuurgebieden waar het nu niet goed mee gaat herstelmaatregelen zijn genomen. Maar al over twee jaar moet er een zogeheten nationaal herstelplan liggen. In dat gedegen plan moet staan hoe, wanneer en met welk bedrag Nederland de natuur gaat herstellen.
En dat herstelplan moet realistisch en goed uit te voeren zijn. "Het gaat niet om 'hoog over' en 'tekentafelwijsheid'", schrijft Arcadis.
Volgens Chris Backes, hoogleraar omgevingsrecht aan de Universiteit Utrecht, kunnen het Nationaal Programma Landelijk Gebied en de provinciale programma's als basis dienen voor het herstelplan. "Je kunt dat verder ontwikkelen. Maar de overheid wil rondom die programma's maar niet concreet worden en houdt het vaag", zegt Backes.
Bedrijven krijgen met beperkingen te maken
De doelen van de nieuwe natuurherstelwet zullen "forse impact" hebben op nieuwe en bestaande economische ontwikkelingen. Denk aan een snelweg die wordt verbreed of een woonwijk die wordt aangelegd. Omdat het niet goed gaat met de natuur, gaat het belang van de natuur zwaarder wegen.
Bedrijven krijgen met beperkingen te maken en er zal minder ruimte zijn voor nieuwe activiteiten. Als het nationaal herstelplan niet goed genoeg is, dan wordt dat naar verwachting aangevochten bij de rechter.
Ook kan dan vanuit de Europese Commissie een inbreukprocedure tegen Nederland worden gestart. Daar kan een rechtszaak bij het Europees Hof van Justitie uit voortkomen.
Backes waarschuwt de provincies dat de plannen vaag houden ook andere nadelen kan hebben. "Als dan een concreet bouwproject aan de orde is, moet je kunnen aantonen dat dat niet schadelijk is voor de natuur. Als je niet weet wat je moet toetsen, is het ook moeilijk om aan te tonen waarom het niet schadelijk is."
Welke doelen staan in de Europese natuurherstelwet?
Natuur herstelt nog te langzaam
Omdat het nationaal herstelplan er in relatief korte tijd moet komen, is het belangrijk dat de landelijke overheid en provincies snel met elkaar om de tafel gaan zitten. Wacht daarmee niet tot er een nieuw kabinet is, maar doe dat al voor de zomer, luidt het advies.
Als provincies en de landelijke overheid elkaar de taken blijven toeschuiven, halen ze de doelen sowieso niet. Daarom is een goede samenwerking essentieel. "Provincies moeten boven zichzelf uitstijgen."
Ook Backes is kritisch. Hij spreekt van "achterstallig onderhoud". Volgens hem moet "het roer om" en is er "politieke lef" nodig.
Beeld: Getty ImagesNederland heeft zich klemgezet
Nederland mag zelf weten wat in het herstelplan komt te staan, zolang de doelen maar worden gehaald. Maar doordat er in ons land al jaren minder voor de natuur wordt gedaan dan nodig is, is er minder keuzevrijheid.
De conclusie is dat Nederland zich de afgelopen jaren heeft klemgezet. Telkens zocht politiek Den Haag een uitweg om niet aan natuurregels te voldoen. Vergunningen voor bouwprojecten kunnen daardoor niet meer zomaar worden verleend. In de eerste jaren van de Europese natuurherstelwet zal dat niet minder worden.
Job van der Plicht is binnenlandverslaggever
Natuurherstelwet kan Nederland ook veel opleveren
Heeft de wet dan alleen negatieve gevolgen? Nee, op de lange termijn heeft de natuurherstelwet een positief effect. De nieuwe wet kost 76 miljard euro, maar de opbrengsten zijn veel groter: bijna 130 miljard euro.
De leefomgeving wordt gezonder door de verbeterde water-, bodem- en luchtkwaliteit. En een betere aanpak kan Nederland "uit de impasse helpen".
Wel kunnen de spanningen tussen verschillende groepen in de samenleving verder oplopen. Volgens Arcadis kan de wet tot "irritaties" leiden, vooral bij mensen "die geen voorstander van natuurherstel zijn".
Maar niets doen is geen optie, stellen adviesbureaus Berenschot en Arcadis. Dan zijn de kosten hoger en worden die bovendien doorgegeven aan "volgende generaties".
Demissionair minister Christianne van der Wal (Natuur) ziet de "forse opgave" ook. "Maar met herstel van de natuur creëren we in de toekomst ook meer ruimte voor nieuwe economische en maatschappelijke activiteiten."
