Door het personeelstekort in de gevangenissen hoeven ongeveer achttienhonderd veroordeelden die hun straf in vrijheid mogen afwachten nog niet naar de cel. Het gaat om een noodmaatregel.

Demissionair minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming) kan niet zeggen hoelang de tijdelijke maatregel duurt. Hij had eind vorig jaar besloten dat deze zogenoemde zelfmelders voorlopig niet worden opgeroepen om hun opgelegde straf uit te zitten.

Deze noodmaatregel was volgens hem nodig om celruimte beschikbaar te maken. Dat is gelukt, maar het leidt er wel toe dat een groeiende groep veroordeelde mensen wacht op de uitvoering van een celstraf, zegt hij in een Kamerdebat.

Weerwind vindt het belangrijk dat iedere veroordeelde uiteindelijk zijn straf uitzit. Maar hij kan niet voorspellen hoelang de tijdelijke maatregel nog duurt. Eerst zijn nieuwe en structurele maatregelen nodig. Daarover is in de sector nog druk overleg. "Moeilijke maatregelen zijn onontkoombaar", zegt hij.

De cellen zijn er wel, maar doordat er niet genoeg mensen in de gevangenissen werken, zijn die niet bruikbaar. De personeelskrapte speelt volgens Weerwind in de hele maatschappij. Er wordt nagedacht over manieren om medewerkers aan te trekken en ook te behouden voor het gevangeniswerk.

Kamerfracties willen slimmer straffen

In de Tweede Kamer leven grote zorgen over de situatie, omdat die niet rechtvaardig is tegenover slachtoffers en omdat het niet goed is dat criminelen pas later hun straf hoeven te ondergaan. Meerdere fracties willen dat er slimmer wordt gestraft. Zo denken D66 en NSC aan meer elektronische thuisdetentie.

Ook zouden mensen die hun boete niet betalen een taakstraf moeten krijgen in plaats van dat ze naar de cel moeten. De minister neemt dat idee mee, maar zegt dat het aan een volgend kabinet is om hierover een beslissing te nemen.

Weerwind komt uiterlijk begin april met meer informatie over opties om de problemen aan te pakken.