Structureel racisme op werkvloer gemeenten: 'Risico voor alle burgers'
Gemeenteambtenaren met een migratieachtergrond ervaren structureel discriminatie en racisme door collega's, blijkt uit onderzoek dat is ingezien door NU.nl. Dit is de zoveelste bevestiging van dit soort misstanden binnen de overheid. Nieuw is dat de onderzoekers stellen dat dit óók burgers massaal raakt.
De uitkomsten van het onderzoek door Kennisplatform Inclusief Samenwerken (KIS) zijn schrikbarend te noemen. Procedures en regels binnen gemeentelijke organisaties blijken discriminatie en racisme in de hand te werken, valt in het rapport te lezen. Dat geldt ook voor het sociaal ingesleten gedrag van ambtenaren.
Op de gemeentelijke werkvloeren bestaat volgens de onderzoekers een angstcultuur om de hardnekkige discriminatie en racisme ter sprake te brengen en aan te pakken.
"Dit is extra problematisch, omdat gemeenten de wettelijke taak hebben om racisme en discriminatie aan te pakken voor hun inwoners", licht onderzoeker Hanneke Felten toe. "Dan moeten ze dit voor zichzelf ook op orde hebben. Anders kunnen ze niet het goede voorbeeld geven aan burgers en bedrijven."
Landelijk kunnen de volgens de KIS-onderzoeker "schokkende uitkomsten" zelfs nog negatiever uitvallen. "Het ging hier om gemeenten die graag deelnamen aan het onderzoek en dus het onderwerp belangrijk vinden."
Van racistische 'grapjes' tot wegpesten
Deelnemende ambtenaren die zeiden te maken te hebben met discriminatie, gaven als voorbeeld dat zíj erop werden aangekeken als iemand met dezelfde migratieachtergrond als zijzelf negatief gedrag vertoonde.
Ook vertelden deelnemers dat collega's die hun mond opentrokken over discriminatie of racisme daarna werden weggepest. Dat zorgde ervoor dat andere collega's, met en zonder migratieachtergrond, bij een volgende misstand hun mond hielden. Ze waren bang hun baan te verliezen of het stempel 'lastig' te krijgen.
Waar veel werknemers blij waren dat ze na de coronalockdowns weer naar hun werkplek mochten, baalden veel gemeenteambtenaren met een migratieachtergrond juist. "Die dachten: 'shit, we moeten weer. Alweer die nare opmerkingen ondergaan'", licht Felten toe. "Zij vonden thuiswerken juist een zegen."
Veel racistische opmerkingen worden vermomd als 'grapje'. Felten vindt het schokkend dat het juist vaak gaat om openlijk racistisch gedrag op de werkvloer.
Afran Groenewoud is verslaggever samenleving en inclusie
Gemeenten steeds minder een afspiegeling van de samenleving
Opvallend is dat veel deelnemende leidinggevende ambtenaren hetzelfde gedrag waarnamen als hun 'gedupeerde' medewerkers. Maar zij zagen er meestal geen probleem in.
Ondertussen vertrekken volgens het onderzoek veel gemeenteambtenaren met een migratieachtergrond door het structurele racisme op hun werk. Ook speelt regelmatig mee dat ze minder kans maakten op promotie dan hun collega's zonder migratieachtergrond.
Daardoor wordt de gemeentelijke organisatie volgens de KIS-onderzoekers minder een afspiegeling van de samenleving. En dat kan negatief uitpakken voor de dienstverlening aan mensen met een migratieachtergrond.
Ook nadeel voor burgers zónder migratieachtergrond
niemand prettiger op. Ook niet voor mensen zonder migratieachtergrond", legt Felten uit. "Er is dan meer kans op spanningen en meer polarisatie. Dat is niet goed voor de saamhorigheid in de buurt. Daar heeft iedereen last van."
