Nederland telt volgens de recentste cijfers opnieuw minder daklozen. Toch is dat niet terug te zien in daklozenopvangen; die zitten al jaren ramvol. Dat was de afgelopen maanden niet anders, zegt branchevereniging Valente tegen NU.nl.

Het aantal daklozen tussen de 18 en 65 jaar was begin vorig jaar 26.600, bleek woensdag uit cijfers van statistiekbureau CBS. Dat zijn er ruim vijfduizend minder dan begin 2021.

Toch merken daklozenopvangen daar weinig van, zegt directeur Esmé Wiegman van Valente, de branchevereniging voor organisaties in de maatschappelijke opvang. "De opvangen zitten echt ramvol, dat zullen al onze leden herkennen."

Een van die leden, het Leger des Heils, beaamt de drukte. De organisatie spreekt van een "overvolle maatschappelijke opvang". "Een daling zien wij helaas niet", zegt woordvoerder Menno de Boer.

De belangrijkste oorzaak voor die drukte is het gebrek aan betaalbare woningen om naar door te stromen. Hierdoor blijven dakloze mensen aangewezen op de maatschappelijke opvang en verblijven ze daar langer. "Mensen verblijven ongeveer een jaar in de opvang, terwijl een maximum van drie maanden de bedoeling is", zegt De Boer.

Meer druk op opvanglocaties

Voor zo'n langer verblijf is de maatschappelijke opvang gewoon niet bedoeld, zegt Valente-directeur Wiegman. "Die is voor crisisinterventie. Je bent je huis kwijt en je hebt een dak boven je hoofd nodig, maar dat is niet bedoeld om naar een betere toekomst toe te werken. Daarvoor heeft iemand echt een eigen huis nodig."

Door de toegenomen drukte ziet Valente op sommige plekken de slaapzalen noodgedwongen terugkeren. In coronatijd werd het gebruik van slaapzalen juist afgebouwd en richtten daklozenopvangen zich steeds meer op het aanbieden van een- of tweepersoonskamers.

Vraagtekens bij CBS-methode

Wiegman plaatst ook vraagtekens bij de door het CBS gebruikte methode. Volgens haar rammelen de meetmethode en de definitie. Het cijfer van het statistiekbureau bestaat uit twee delen: daklozen die geregistreerd staan (bijvoorbeeld met een postadres op een opvang) en een schatting van het aantal daklozen die niet geregistreerd staan.

"Maar ongedocumenteerden worden uitgesloten, en mensen die jonger dan 18 en ouder dan 65 zijn worden niet meegerekend. Verder weten we niet hoe actueel de registers zijn en is het cijfer deels een schatting. Daar zit dus veel ruis", zegt Wiegman.

Het CBS reageert koeltjes op de kritiek op de gebruikte methode. "We zijn heel duidelijk over wat we doen en wat we niet doen. En waarom we dat dan niet doen", zegt onderzoeker Tanja Traag.

Zo rekent het statistiekbureau ongedocumenteerden niet mee omdat ze niet in de Basisregistratie Personen staan. Ze kunnen dus niet in een register voorkomen. Jongere en oudere dakloze mensen kunnen in principe niet voorkomen in het register met bijstandsuitkeringen voor mensen.