NU+ Leraren over taal- en rekenachterstand: 'Er wordt getoetst en getoetst'
De onderwijsinspectie herhaalde deze week haar zorgen om het niveau van taal en rekenen onder leerlingen. Ook leraren maken zich zorgen. Maar de problemen in het onderwijs zijn groter dan alleen de achterblijvende basisvaardigheden. "We moeten zó veel, dat we nergens echt goed op kunnen focussen."
Wiskundedocent Maarten: 'Flink wat te doen'
"Het is wat mij betreft duidelijk dat er voor onze leerlingen en docenten flink wat te doen is", zegt Maarten Müller na het rapport van de inspectie. Müller geeft wiskunde aan de bovenbouw van havo en vwo op het Marianum in het Gelderse Groenlo.
Volgens Müller moet er opnieuw worden gekeken naar de lesmethode. Zo krijgen leerlingen in hun wiskundeopgaven gelijk alle informatie die ze nodig hebben, terwijl dat in het echte leven niet zo is. Ook leren kinderen op de basisschool bepaalde basisvaardigheden waar ze jaren later pas weer mee aan de slag gaan. Müller pleit ervoor die basisvaardigheden bij te blijven houden.
Daarnaast zijn de doelen die behaald moeten worden niet altijd duidelijk volgens Müller. "De praktijk is dat het boek van kaft tot kaft wordt gevolgd, met het idee dat alle doelen dan behaald zouden zijn." Overigens worden die kerndoelen voor wiskunde al herschreven.
In Groenlo zijn ze in de tussentijd alvast de slag gegaan met het formuleren van betere doelen. Daarbij kijken ze niet alleen naar wat nodig is voor vervolgonderwijs, maar ook naar wat Müller "probleemoplossend vermogen" noemt. "Als je een autoverzekering hebt en schade rijdt, dan moet je kiezen: ga ik deze 100 euro melden aan de verzekering? Daar komt veel rekenen bij kijken, een belangrijke vaardigheid in het dagelijks leven."
Basisschoollerares Linda: 'Kijk naar het welzijn van kinderen'
"Mijn eerste gedachte na het rapport was: nogal wiedes", zegt Linda van der Hoek. Zij geeft les aan groep 8 op een basisschool in Noord-Holland. "We moeten zó veel, dat we nergens meer echt goed op kunnen focussen."
"Er wordt nu zo veel op resultaten gezeten dat je niet meer bezig bent met onderwijs, maar kinderen leert hoe ze een toets moeten maken." Van der Hoek noemt als voorbeeld begrijpend lezen. "Dat moet in mijn ogen meer gaan om het begrijpen van de tekst. De leerlingen kijken nu niet kritisch naar een tekst, maar leren trucjes toe te passen."
Het belangrijkste is volgens Van der Hoek dat er in het onderwijs wordt gekeken naar het welzijn van kinderen. "Er wordt niet altijd meer naar de omstandigheden van kinderen gekeken. Laten we vooral kijken naar hun motivatie: waarom doen ze wat ze doen?"
"Als er vanuit de leerkrachten druk ligt op resultaten, die de druk weer vanuit onderwijsinspectie en ouders krijgen, dan is het plezier er heel snel uit. Gaan we meer op die fundering zitten, dan volgt de rest vanzelf."
Docent Nederlands Leontien: 'Wat wil je bereiken?'
Leontien Stouthandel is docent Nederlands op een mbo-school in Rotterdam en derdejaarsstudent op Driestar hogeschool in Gouda. Nederlands vindt ze een fantastisch vak en de studenten op het mbo noemt ze "geweldig".
Maar Stouthandel maakt zich ook zorgen. "Waar ik door getriggerd word, is laaggeletterdheid. Mbo-scholen doen het minimale wat nodig is om leerlingen te doen slagen, maar sommige leerlingen blijven laaggeletterd. Voor een vak heb je bepaalde vaardigheden misschien niet nodig, maar voor de maatschappij wél. Om een goede kapper te worden, hoef je niet goed te kunnen mailen met de Belastingdienst. Maar als mens moet dat wel."
Ze vraagt zich af wat het doel is van de overheid. "Er wordt getoetst, getoetst en getoetst. Maar wat willen ze bereiken? Dat mensen in staat zijn om een brief aan de gemeente te schrijven? Ga daar dan intensief mee aan de slag."
Het voorkomen van laaggeletterdheid en het halen van een vak zijn volgens Stouthandel twee verschillende dingen. "Als je erachter komt dat iemand de kans heeft om laaggeletterd te worden, focus je dan op die laaggeletterdheid. Zorg dat die hulp losstaat van de opleiding zelf. Ik denk dat we er met meer maatwerk wel komen."
Rekencoördinator Nadine: 'We zijn zo veel meer dan alleen leerkracht'
Nadine Mulder, docent en rekencoördinator op een basisschool in Culemborg, ziet ook dat de resultaten omlaaggaan. "Binnen het rekenen heb je de basisvaardigheden optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen. Die vaardigheden heb je nodig om vaardig en flexibel te kunnen rekenen. En dáár gaat het fout, want die basis zit er vaak niet goed genoeg in."
Tegelijkertijd vindt Mulder ook veel van de conclusies van het rapport. "Ik zie als leerkracht hoeveel je per dag moet doen binnen de tijd die je hebt en aan welke voorwaarden alles moet voldoen. Als je je leerlingen echt wil kunnen laten rekenen, heb je vaak meer tijd nodig dan je hebt."
Als rekencoördinator kijkt Mulder onder andere of het huidige lesprogramma nog voldoet. Of dat er bijvoorbeeld een nieuw programma moet worden aangeschaft. Ook biedt ze ondersteuning en coaching aan collega-docenten. Tijdens haar opleiding als rekencoördinator zag ze dat de problemen in het onderwijs ook over financiën gaan. Zo moest ze deze studie in haar vrije tijd volgen en bleef haar salaris hetzelfde.
Dat ziet Mulder vaker gebeuren. "De tijd die docenten in dit soort studies investeren komt veel vanuit vrije tijd. Meer dan bij andere banen. Ik ken maar weinig leerkrachten die hun lessen kunnen vormgeven met enkel de formele werkuren. Ik denk dat de overheid onvoldoende in beeld heeft dat veel van de huidige problemen in en rondom het onderwijs, in de basis opgelost moeten worden."
