Ieder kind in Nederland heeft recht op onderwijs, of je nou in Nederland geboren bent, kind bent van een statushouder of in een noodopvang woont. Maar het onderwijs voor de groep nieuwkomers heeft te weinig plek om al deze kinderen les te kunnen geven.

"We hebben te maken met schaarste. Er is een tekort aan docenten en plekken op scholen. Die druk op de schaarste wordt groter naarmate er meer leerlingen binnenkomen. En dus moet je keuzes maken in wie recht heeft op onderwijs hier. En moeten we de plekken verdelen", zegt Alida Oppers, inspecteur-generaal van de onderwijsinspectie.

De inspectie wil niet zeggen wélke keuzes dat zouden kunnen zijn, omdat zij daar naar eigen zeggen niet over gaat. Ook zij benadrukt het recht op onderwijs. "Maar de tekorten laten zien dat dat ingewikkeld is."

Zie ook |Nog steeds zorgen over taal- en rekenniveau in het onderwijs

'Dat er keuzes gemaakt moeten worden, staat buiten kijf'

"De keuzes die gemaakt moeten worden, zijn in principe aan de politiek", reageert Thijs den Otter van de PO-Raad, de sectororganisatie voor primair onderwijs. Hij spreekt ook namens LOWAN-po, de organisatie die helpt bij het nieuwkomersonderwijs op basisscholen. "Wij hebben het standpunt dat alle kinderen recht hebben op onderwijs. Die keuze willen we en kunnen we niet maken."

LOWAN-vo, dat over het middelbaar onderwijs gaat, noemt de vraag welke keuzes gemaakt moeten worden "een heel lastige". "Maar dat er keuzes gemaakt moeten worden, staat buiten kijf. Zo is het ministerie bezig met een soort tijdelijke school voor kinderen die op de lijst staan. Dat zou een van de keuzes kunnen zijn", zegt een woordvoerder.

Organisaties willen dat tijdelijke opvang stopt

Maar hoeveel kinderen nu precies thuiszitten, is niet bekend. De inspectie ziet dat er geen precieze cijfers zijn over thuiszittende vluchtelingenkinderen. Zij zijn niet ingeschreven bij gemeenten, of zijn door onduidelijke afspraken of hectiek rondom de asielopvang niet geregistreerd bij de onderwijsinstanties.

Een eerste stap om de problemen op te lossen, is het stoppen met "het zeulen met kinderen", zegt Den Otter. "Vluchtelingenkinderen worden voor korte tijd op de ene locatie geplaatst, gaan binnen zes weken naar de volgende en binnen twee maanden naar plek c. Daar kan je als nieuwkomersonderwijs geen plan op bouwen. Daar moet een oplossing voor komen, en dan kunnen we ook aan het werk met de rest."

Ook LOWAN-vo zegt dat er iets moet gebeuren in de opvang om het onderwijsprobleem op te kunnen lossen. "We moeten stoppen met die tijdelijke opvang", zegt een woordvoerder. "Dan vraag je het onmogelijke van scholen. Die kunnen niet voor één of twee maanden onderwijs inrichten. Verdeel de kinderen in kleine aantallen over meer duurzamere opvanglocaties. Dán kan je als onderwijs wat betekenen."

UNICEF zegt in een reactie de zorgen rondom het nieuwkomersonderwijs te delen. De organisatie vindt dat een "duurzame oplossing" snel nodig is, bijvoorbeeld door scholen en gemeenten nauwer te laten samenwerken. "Voor de ontwikkeling van vluchtelingenkinderen is het van groot belang dat zij onderwijs kunnen volgen", zegt een woordvoerder. "Hoe langer kinderen niet naar school gaan, hoe lastiger het wordt om sociaal contact aan te gaan en om gemotiveerd te blijven."