De politie gaf zaterdag geanonimiseerde beelden vrij van de mishandeling van een persoon op station Bijlmer Arena in Amsterdam. Maar daarvoor werden al massaal video's gedeeld, waarin het slachtoffer en de daders wél herkenbaar in beeld kwamen. Dat kan grote gevolgen hebben.

De politie riep op Twitter op om de beelden niet te delen. "Wij verzoeken om de beelden niet verder te verspreiden. De manier waarop de video gedeeld is - inclusief het zware geweld, het herkenbare slachtoffer en omstanders - kan schadelijk zijn." Maar het was al te laat, want de onbewerkte beelden van de mishandeling werden massaal verspreid.

"Iemand filmen die dringend hulp nodig heeft, is al respectloos. Maar het delen ervan heeft grote gevolgen", zegt Roy Heerkens van Slachtofferhulp tegen NU.nl. De privacy van betrokkenen wordt geschonden en de beelden blijven online rondzwerven. "Dat heeft enorme impact: het slachtoffer wordt eigenlijk nog een keer slachtoffer."

Ook de politie is niet blij dat de beelden zo massaal zijn verspreid. "De slachtoffers kunnen last hebben van herbelevingen van het trauma", zegt woordvoerder Suzanne van de Graaf.

Vaak worden opmerkingen onder de video's geplaatst die kwetsend kunnen zijn voor zowel slachtoffers als daders. Daarnaast wordt gespeculeerd over de mogelijke toedracht van de mishandeling, nog voordat de politie het onderzoek heeft afgerond. "Betrokkenen worden daarbij soms ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld", zegt Heerkens.

'Filmen werkt statusverhogend voor geweldplegers'

Volgens Van de Graaf werkt het filmen van geweld voor sommige geweldplegers statusverhogend. "Het geweld wordt verheerlijkt en dat gaat ten koste van de slachtoffers, die daar extreem veel last van hebben en voor het leven getekend zijn."

Het geweld dat in de groepen plaatsvindt wordt opgehemeld en tegelijkertijd is de norm dat je niet met de politie praat. De politie spreekt dan ook van een zwijgcultuur in jongerengroepen die opstootjes veroorzaken. "Als je iets tegen de politie zegt, ben je meteen een verrader en hoor je niet meer bij de groep."

De politie wil die cultuur doorbreken. Van de Graaf benadrukt daarom dat omstanders of leden van zo'n groep ook anoniem meldingen kunnen doen.

Dit is te zien op de beelden van de mishandeling op station Bijlmer Arena

Delen politiebeelden heeft groot voordeel voor opsporing

Ondanks de nadelige gevolgen voor het slachtoffer, besloot ook de politie om de beelden vrij te geven. Die zijn wel bewerkt waardoor de betrokkenen niet herkenbaar in beeld komen. "Ik kan meer nadelen dan voordelen bedenken, maar er is een groot voordeel voor het opsporingsonderzoek", zegt Van de Graaf.

Door het delen van beelden wordt er grote druk gelegd op de daders. Als de daders van de mishandeling op station Bijlmer Arena zich niet zouden melden, zou de politie de beelden nogmaals delen. Maar dan met beelden waarop de daders wél herkenbaar zijn. Inmiddels hebben meerdere jongens zich gemeld. Vier van hen zijn nog verdachte in de zaak, drie van hen zitten vast. Zij worden verdacht van poging tot doodslag.

Naast de grotere kans dat daders kunnen worden opgespoord, zijn er ook maatschappelijke voordelen. "Het delen van deze beelden voedt de maatschappelijke verontwaardiging", zegt Van de Graaf. "Mensen praten erover en keuren dit soort acties af."

Zie ook |Vierde verdachte van op spoor duwen persoon bij Bijlmer ArenA meldt zich

OM gaf goedkeuring voor delen van beelden

De afweging om onherkenbare beelden van geweld te delen wordt volgens de politie zorgvuldig gemaakt. "Er zit een opsporingsbelang achter, ook voor de slachtoffers. Er is ook altijd toestemming van het Openbaar Ministerie voor nodig", zegt de woordvoerder.

Normaal gesproken wordt ook met het slachtoffer overlegd. Dat was in dit geval niet mogelijk. Toch werd besloten de beelden te delen, omdat de opsporing van de daders volgens de politie en het OM "zeer urgent" was.

Beelden worden alleen gedeeld als die kwalitatief goed zijn en als andere opties geen uitzicht bieden. Het opsporingsbelang moet dus groot genoeg zijn. "Het delen helpt dan om tot een aanhouding te komen", legt Van de Graaf uit.

Ook de NOS besloot maandagavond om de bewerkte beelden uit te zenden. "De media beslissen dat zelf", zegt de politiewoordvoerder. "Ik besef dat het schokkend kan zijn. Maar soms is de opsporing van slachtoffers en daders op dat moment belangrijker."

Slachtofferhulp pleit voor het strafbaar stellen van het delen van onbewerkte gewelddadige beelden door onder anderen omstanders. "Dat is een politieke beslissing", zegt Van de Graaf. "Ik kan wel beamen dat we het delen van dit herkenbare beeld afkeuren. We zouden erbij gebaat zijn als er een maatschappelijke discussie ontstaat over het filmen en delen van geweldsbeelden. Mensen moeten zich bewust worden van wat het met een slachtoffer doet."