Marechaussee mag definitief niet meer controleren op basis van uiterlijk
De Koninklijke Marechaussee mag mensen definitief niet meer controleren op basis van uiterlijke kenmerken. Het kabinet stapt niet naar de Hoge Raad over een uitspraak van het gerechtshof Den Haag daarover, waardoor het verbod definitief is.
Het kabinet had tot maandag de tijd om een oordeel te vragen aan de Hoge Raad. Dat is de hoogste rechtbank van het land.
Een woordvoerder van de Hoge Raad laat dinsdag aan NU.nl weten dat de raad geen verzoek tot cassatie rond controles door de marechaussee heeft ontvangen.
Kabinet spreekt onderscheid op basis van ras tegen
Het kabinet zegt in een brief aan de Tweede Kamer "geen reële mogelijkheid" te zien in om in cassatie te gaan tegen het oordeel van het gerechtshof dat een goede reden voor de marechaussee om mensen ongelijk te behandelen ontbrak.
Wel stellen minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) dat er "juridische vraagtekens te zetten zijn" bij het oordeel van het hof. Er zou volgens het kabinet geen sprake zijn geweest van onderscheid voornamelijk op basis van ras.
'Steeds in kansloze cassatie gaan irriteert alleen maar'
Hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans weet niet of het voor de Staat zin zou hebben gehad om in deze zaak naar de Hoge Raad te stappen. "Het eerdere vonnis van het gerechtshof Den Haag was heel duidelijk en bovendien uitgebreid gemotiveerd", zegt hij.
Volgens Voermans stapt de Staat niet altijd naar de hoogste rechter van het land. De overheid kijkt per geval of het zin heeft. "Steeds in kansloze cassatie gaan irriteert alleen maar."
Afran Groenewoud is verslaggever samenleving en inclusie
Belangenorganisaties willen ook verbod voor andere overheidsinstanties
Mensenrechtenjurist Mpanzu Bamenga werd in april 2018 op Eindhoven Airport staande gehouden door de marechaussee. Het viel Bamenga op dat die alleen mensen met een donkere huidskleur controleerde.
Daarom startte de mensenrechtenjurist met anderen een rechtszaak tegen de Staat. "Dit is een historisch moment", zegt hij in een reactie op het niet indienen van het cassatieverzoek. "Deze vorm van controleren was vernederend. Laat Nederland vanaf nu het goede voorbeeld geven in Europa."
Belangenorganisaties reageren tevreden op het niet-ingediende cassatieverzoek, maar kijken ook vooruit. "Dit is een belangrijke stap in de strijd tegen racisme en discriminatie", zeggen Amnesty International, Controle Alt Delete en antidiscriminatiebureau RADAR.
Tegelijkertijd moet het kabinet er nu snel voor zorgen dat ook andere overheidsorganisaties etniciteit niet meer laten meespelen, vinden de belangenorganisaties.
Marechaussee moest na vonnis direct stoppen met etnisch profileren
Na het vonnis van het gerechtshof gaf staatssecretaris Eric van der Burg (Asiel) de marechaussee opdracht per direct te stoppen met etnisch profileren bij grenscontroles.
"De rechter heeft zich duidelijk uitgesproken", zei Van der Burg een dag na het vonnis tegen de Tweede Kamer. Hij zei toen nog niet te weten of het kabinet zou doorprocederen bij de Hoge Raad.
De marechaussee heeft de opdracht van Van der Burg opgevolgd, maar doet sinds 2021 sowieso niet meer aan etnisch profileren, zegt een woordvoerder. "Wat ons betreft is het prima dat het verbod nu definitief is."
Staat kreeg van lagere rechter gelijk
Maar voor onder meer Amnesty International, RADAR en Controle Alt Delete was de belofte van de marechaussee niet genoeg. Ze zagen het oordeel van de lagere rechter als een vrijbrief voor discriminatie en gingen in hoger beroep bij het gerechtshof. Daar kregen de belangenorganisaties gelijk.
Het vonnis gaf volgens de organisaties een belangrijk signaal af aan andere onderdelen van de overheid. "Eindelijk maakt het hof korte metten met het beeld dat de typische Nederlander wit is", zei woordvoerder Dionne Abdoelhafiezkhan toen namens de belangenorganisaties.
