Een lokaal vuurwerkverbod heeft geen duidelijk effect, blijkt uit onderzoek van VeiligheidNL. In sommige gemeenten met een afsteekverbod was het aantal slachtoffers afgelopen jaarwisseling zelfs hoger dan tijdens de laatste jaarwisseling zonder maatregelen. Het totale aantal slachtoffers is weer terug op het niveau van voor de coronacrisis.

VeiligheidNL vergeleek gegevens van de Spoedeisende Hulp, eerstelijnszorg, huisartsenposten en de traumachirurgie. Het kenniscentrum ziet geen bewijs dat een lokaal afsteekverbod zorgt voor een afname van het aantal vuurwerkslachtoffers. De resultaten van de twaalf gemeenten met een dergelijk verbod zijn daarvoor te wisselvallig.

Op voorhand werd al duidelijk dat de politie op de meeste plekken niet de capaciteit had om afdoende te handhaven op de verboden.

"In Amsterdam waren enkele tientallen slachtoffers minder dan in 2019/2020. Maar in Rotterdam was er dan weer een stijging", zegt directeur Martijntje Bakker. van VeiligheidNL.

Afgelopen jaarwisseling waren er bijna net zo veel vuurwerkslachtoffers als tijdens de laatste jaarwisseling zonder beperkende maatregelen. Het gaat om 1.253 vuurwerkslachtoffers, tegenover zo'n 1.300 tijdens 2019/2020. Bij een op de vijf Nederlandse slachtoffers van zestien jaar of ouder speelde alcohol een rol bij hun vuurwerkongeluk.

Vergeleken met de vorige jaarwisseling steeg het aantal slachtoffers met 62 procent. Daar moet wel een kanttekening bij worden geplaatst. Tijdens de jaarwisselingen 2020/2021 en 2021/2022 gold een algeheel vuurwerkverbod om de zorg te ontlasten. Dit jaar was dat alleen het geval in twaalf gemeenten.

"Dit jaar zitten we weer op het niveau van voor de coronapandemie", concludeert Bakker. "Gedeeltelijke maatregelen leiden niet tot minder slachtoffers."

Tientallen amputaties, kwart van slachtoffers liep oogletsel op

De medische kosten lopen op tot 3,9 miljoen euro, schat VeiligheidNL. In 2021/2022 ging het om zo'n 2,6 miljoen euro. Er zijn tientallen amputaties uitgevoerd en een kwart van de slachtoffers liep oogletsel op.

Bijna een op de vijf slachtoffers was jonger dan twaalf jaar. Ook dat aandeel is vergelijkbaar met de laatste jaarwisseling zonder maatregelen. Ongeveer de helft van de kinderen stak het vuurwerk zelf af. Ook kwam het voor dat kinderen in een onbewaakt ogenblik naar vuurwerk konden grijpen dat hun ouders vasthielden. Bijna de helft van alle slachtoffers zegt als omstander gewond te zijn geraakt.

Percentage vuurwerkslachtoffers per leeftijdscategorie

Verbod op F3-vuurwerk leidt wél tot minder slachtoffers

Het verbod op zogeheten F3-vuurwerk, zoals knalvuurwerk en losse vuurpijlen, heeft wél effect. Tijdens de jaarwisseling van 2019/2020 zorgde dat vuurwerk voor 31 procent van alle slachtoffers. Dat daalde de afgelopen jaarwisseling naar 20 procent.

Daar staat tegenover dat zwaar, illegaal vuurwerk meer slachtoffers eiste: 24 procent tegenover 17 procent in 2019/2020.

Het verbod op F3-vuurwerk geldt al sinds die jaarwisseling. Maar het effect kon niet eerder worden gemeten, omdat sindsdien ook tweemaal een algeheel vuurwerkverbod gold vanwege het coronavirus.