"Ik word toch niet gepakt." Dat denken meer en meer mensen als ze met drank op achter het stuur kruipen. Gevolg is dat er meer automobilisten met een slok op de weg op gaan. Zorg dat de drankrijder weer het gevoel krijgt dat hij of zij wél gepakt kan worden, zeggen deskundigen tegen NU.nl. Te beginnen door de grote fuiken weer in te zetten.

Ook uit politiecijfers blijkt dat het aantal bestuurders onder invloed toeneemt de laatste jaren. In 2022 betrapte de politie tot en met november bijna 40.000 mensen op rijden onder invloed. Daarmee zijn we terug op het niveau van 2012. In 2021 schreef de politie 31.600 processen-verbaal uit voor rijden onder invloed.

Elkaar waarschuwen voor de politie heeft juist voordelen

Sinds 2016 zijn er steeds minder grootschalige politiecontroles, ook wel fuiken genoemd. De politie zet nu liever in op kleinere drankcontroles, die ook sneller van plek veranderen. Dat doet het korps omdat het minder mensen heeft. Bovendien waarschuwen mensen elkaar snel als er ergens een fuik staat.

Door sociale media is het verrassingseffect van een grote politiecontrole snel verdwenen. Daardoor is het voor de politie moeilijker geworden om drankrijders te betrappen.

Toch heeft het ook een groot voordeel als mensen elkaar waarschuwen. Dat stelt Patrick Rugebregt van het nationaal wetenschappelijk instituut voor verkeersveiligheidsonderzoek (SWOV). Het nieuws dat er een controle is, komt zo precies bij de juiste doelgroep terecht volgens hem.

Het draait allemaal om "het signaal dát er gecontroleerd wordt", zegt hij. Dat heet de subjectieve pakkans: het gevoel of risico dat bestuurders ervaren om gepakt te worden.

'Fuik geeft een hoop reuring'

De mogelijkheid om gepakt te worden met drank op achter het stuur moet dan wel omhoog. "Dus moet de politie meer gaan controleren", vindt Rugebregt. "Kleine, mobiele controles in combinatie met grote fuiken is dan het meest effectief", zegt hij.

Ninette van Hasselt, programmamanager alcohol bij het Trimbos-instituut, sluit zich daarbij aan: "Daar is enorm veel winst te behalen. Mensen moeten meer voelen dat ze het risico lopen gepakt te worden als ze rijden onder invloed. Zo'n fuik geeft vaak een hoop reuring. Dat zorgt ervoor dat mensen een andere inschatting maken."

Ook bij Veilig Verkeer Nederland zijn ze een groot voorstander van de fuik. "Wat ons betreft mogen die meteen terug", zegt een woordvoerder.

Verkeersdode niet op alcohol getest

Ook aan preventiekant nog een hoop te winnen

Toch is de kans klein dat de grote fuiken terugkeren. De politie houdt vol dat er nog steeds alcoholcontroles zijn, maar dat agenten veel meer "tussen het verkeer controleren". Ook zijn acties kortstondiger en meer rond plekken waar gedronken wordt, zoals grote evenementen.

Maar de controles zijn niet de enige manier om drank in het verkeer te voorkomen. Zo is er ook aan de kant van preventie nog veel te winnen. De Bob-campagne, die sinds 2001 loopt, wordt nog steeds regelmatig vernieuwd. "Zodat die blijft opvallen", zegt een woordvoerder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Verder komt het kabinet met een nieuwe manier om drank in het verkeer tegen te gaan. Het doel daarbij is om overtreders "effectiever" aan te pakken.