Er gaat toch een afvaardiging namens de Nederlandse regering naar het WK voetbal in Qatar. Dat laat minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) woensdag weten. De Tweede Kamer steunde begin vorig jaar nog een motie van de SP om geen kabinetsdelegatie te sturen, omdat arbeiders die de stadions bouwen worden uitgebuit.

Hoekstra wijst er ook op dat de arbeidsomstandigheden in Qatar de afgelopen jaren zijn verbeterd. Volgens de minister zal wegblijven bij het WK de mensenrechten in de kleine Golfstaat niet verbeteren.

Amnesty International en Human Rights Watch vinden dat het kabinet zich moet uitspreken voor compensatie voor de getroffen arbeidsmigranten. De mensenrechtenorganisaties stellen ook dat de arbeidsmigranten in Qatar niet per se gebaat zijn bij een boycot van het toernooi.

"In die zin maakt het ons niet uit of een minister wel of niet gaat", zegt een woordvoerder van Amnesty. "Maar als de minister die gaat daar straks alleen op de tribune gaat zitten om Oranje toe te juichen, dan is dat wat ons betreft te mager. Je moet je kritisch opstellen ten opzichte van Qatar, over wat er met al die migranten is gebeurd, al die doden en gewonden en al die mensen die geen salaris hebben gekregen."

Human Rights Watch vindt dat het kabinet zich nu afkeurend moet uitlaten over de situatie in Qatar. "De regering zegt zelf dat mensenrechten belangrijk zijn voor het buitenlandbeleid", zegt Jan Kooy namens de organisatie. "Dan moet er ook boter bij de vis. Dan moet je dat publiekelijk laten zien. Bijvoorbeeld een persbericht of een tweet, het hoeft niet zo moeilijk te zijn."

Geopolitieke banden zijn veranderd sinds motie

Bewindspersonen hoeven moties van de Kamer niet uit te voeren. Wel krijgen zij vaak kritiek als ze dat niet doen. De wens van de volksvertegenwoordiging werd aanvankelijk "in beraad" gehouden. Intussen ging het kabinet met de Qatarese autoriteiten in gesprek over verbetering van de arbeidsomstandigheden en de mensenrechten.

Sinds de motie door de Kamer is aangenomen, zijn de geopolitieke omstandigheden drastisch veranderd. Rusland is Oekraïne binnengevallen en Nederland wil nu van Russisch gas af. Qatar is een van 's werelds grootste exporteurs van lng (vloeibaar aardgas). Verder heeft de Golfstaat Nederland geholpen bij de evacuatie van personeel uit Afghanistan.

Onzeker of er een compensatiefonds komt

Mensenrechtenorganisaties en verschillende Europese landen dringen al geruime tijd bij wereldvoetbalbond FIFA aan op een compensatiefonds voor de arbeidsmigranten in Qatar. Dat fonds zou moeten bestaan uit minimaal 440 miljoen dollar (450 miljoen euro), evenveel als het prijzengeld voor het WK. Het geld moet dan gebruikt worden om onder meer achterstallig loon te betalen en families van overleden migranten te compenseren.

De Nederlandse regering heeft zich volgens de woordvoerder van Amnesty vooralsnog niet openlijk achter het plan voor het fonds geschaard. Volgens de mensenrechtenclubs zijn er minstens 6.500 arbeidsmigranten omgekomen bij de bouw van de verschillende stadions voor het toernooi in Qatar.

Het WK begint op 20 november met een wedstrijd tussen gastheer Qatar en Ecuador. Het Nederlands elftal speelt een dag later tegen Senegal zijn eerste groepswedstrijd. Oranje zit in dezelfde groep als het organiserende land.