In de Amsterdamse Bijlmer is dinsdagavond de Bijlmervliegramp herdacht. Dertig jaar geleden boorde een Boeing 747 zich in twee flats, waarbij zeker 43 mensen om het leven kwamen. De herdenking trok honderden belangstellenden.

"Als ik een vliegtuig hoor aankomen, zorg ik ervoor dat ik niet bij het raam sta." Het zijn de woorden van een destijds vijfjarige getuige van de Bijlmervliegramp, uitgesproken door Tanja Jadnanansing. De voorzitter van het dagelijks bestuur van stadsdeel Zuidoost was een van de sprekers tijdens de herdenking.

Dertig jaar is "een generatie geleden", maar toch is de Bijlmervliegramp niet uit het stadsdeel van Amsterdam verdwenen. "Elk jaar, als 4 oktober dichterbij komt, wordt de Bijlmer een beetje stiller", zei burgemeester Femke Halsema.

Buitenstaanders merken daar niet direct wat van, sprak de burgemeester. Want op straat is er niets van te merken. "Maar in sommige huishoudens valt dan vaker een stilte."

'Woorden van premier werden een koude douche'

Naast Halsema en Jadnanansing hield ook staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) een toespraak. Haar woorden waren hol, zeker met de kennis van nu. Uit werk van verschillende onderzoeksjournalisten bleek dat de overheid heeft geprobeerd belangrijke details van de Bijlmervliegramp te verdoezelen.

Dominee Otto Ruff verwoordde het later tijdens de herdenking treffend. "De toenmalige premier (Ruud Lubbers, red.) zei: 'We zijn met jullie verbonden.' Dat was als een warme deken. Maar helaas werd het een koude douche."

De solidariteit die toen is losgekomen is nooit meer weggegaan.

Ook Halsema constateerde dat er veel fout is gegaan in de afhandeling van de Bijlmervliegramp. "Mensen zijn in de steek gelaten. Belangrijke vragen zijn niet beantwoord. De politiek was met zichzelf bezig. Er zijn opmerkingen gemaakt waardoor het gevoel ontstond dat niet iedereen er evenveel bij hoorde."

Toch heeft de vliegramp de Bijlmer niet alleen slechte dingen gebracht. De burgemeester haalde de onderlinge solidariteit in het stadsdeel aan. "Die is toen losgekomen en nooit meer weggegaan."

Niet zo stille tocht naar 'de boom die alles zag'

Dat de emoties na dertig jaar niet meer overheersen tijdens de herdenking, bleek bij de stille tocht naar 'de boom die alles zag'. Onderweg werd er veel gepraat. Ook Halsema kletste met mensen uit de stoet en maakte af en toe een grapje.

Na het noemen van de 43 omgekomen slachtoffers was het om 18.36 uur stil op de plek waar het vrachtvliegtuig van El Al dertig jaar geleden neerstortte. Daarna werden kransen bij het herdenkingsmonument gelegd. Ook vertegenwoordigers van Schiphol en vliegmaatschappij El Al deden dat.

Hoe de komende herdenkingen eruitzien is nog niet duidelijk. De stichting die jarenlang voor de organisatie zorgde stopt daarmee. De gemeente Amsterdam weet nog niet hoe ze daar een vervolg aan geeft.