Het eerste Nationaal Programma tegen Discriminatie en Racisme bevat weinig concrete nieuwe maatregelen. Het maandag gepresenteerde actieplan is vooral een reeks met aanbevelingen voor de langere termijn. Een deel van de aanbevolen maatregelen is zelfs niet opgenomen in het programma vanwege politieke of financiële obstakels.

Het lang verwachte actieplan bestaat vooral uit een opsomming van lopend regeringsbeleid. Concrete nieuwe maatregelen ontbreken grotendeels.

De betrokken ministeries gingen niet mee in alle wensen van de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) Rabin Baldewsingh. Sommige ideeën uit de samenleving stuitten al in een vroeg stadium op financiële en bestuurlijke obstakels. "Weerstand vind ik een groot woord", zei hij maandag bij de presentatie van het plan. "Maar soms is inderdaad gezegd: 'Dit willen we niet'."

Zo wil Baldewsingh dat het niet langer verboden is voor mensen in publieke functies om geloofsuitingen te dragen. Zoals hoofddoeken bij de politie. "Tot mijn verdriet heeft dat het programma niet gehaald. Maar ik heb bij mijn gesprekken met de politie tot op het hoogste niveau geen enkele professionele argumentatie kunnen vinden waarom de hoofddoek verboden moet worden."

"De gedachte dat zij hun functie niet onpartijdig kunnen uitoefenen, vind ik onjuist en onnodig stigmatiserend", gaat Baldewsingh verder. "Hiermee laten we de kans liggen om de politie te versterken, met name met een grote groep vrouwen."

Vrije dag ter herdenking slavernij is politiek nog niet haalbaar

Ook haalde Baldewsingh zijn voorstel aan om 1 juli een vrije dag te laten zijn, ter herdenking van de afschaffing van de slavernij. Ook dat staat niet in het actieprogramma omdat dit politiek vooralsnog niet haalbaar is.

Verder lijkt er voorlopig geen einde te komen aan het selectief toewijzen van woningen aan migranten. Deze zogenoemde 'Rotterdamwet' is volgens de coördinator discriminerend. Omstreden is het onderdeel dat mensen met een uitkering kunnen worden geweerd uit bepaalde straten. Migranten zijn daarvan vaker de dupe dan andere inwoners van Nederland, zegt Baldewsingh daarover. Maar ook het einde aan de Rotterdamwet staat alleen als wens en niet als actiepunt in het programma.

Ondanks deze tegenvallers is Baldewsingh positief gestemd: "Alle vijf betrokken departementen kijken nu eindelijk een kant op. Ze willen er serieus mee aan de slag."

Grotere rol voor antidiscriminatiebureaus

Over antidiscriminatiebureaus is de NCDR wel concreet in zijn plan. Zij gaan zich ook bezighouden met preventie.

Verder zal de overheid bij de inkoop van personeel, diensten en goederen vaker diversiteit en inclusie meenemen als eis. Ook komt er een onderzoek naar de discriminatie van moslims. Dat was ook een wens van de Kamer.

Waarom we een Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme hebben

Plan moet einde maken aan institutioneel racisme

De plannen van Baldewsingh moeten een einde maken aan beleid en regels die leiden tot ongelijkheid op basis van afkomst. Maar ook wil de regeringscommissaris naast dit zogenoemde institutioneel racisme het alledaags racisme in de maatschappij uitbannen.

Baldewsinghs meerjarige actieprogramma richt zich onder meer op de arbeidsmarkt, de gezondheidszorg, het onderwijs en de woningmarkt. Hij heeft het maandag aangeboden aan minister Hanke Bruins Slot (Binnenlandse Zaken). Het actieprogramma ligt nu bij de Tweede Kamer ter beoordeling.

BLM en Toeslagenschandaal leidden tot aanstelling NCDR

Na het toeslagenschandaal en de demonstraties in reactie op de dood van de Amerikaan George Floyd door politiegeweld, kwam er in Nederland meer aandacht voor discriminatie en racisme. Het kabinet besloot toen tot de aanstelling van een nationaal coördinator.

Baldewsingh is de eerste die die rol invult. Hij valt onder verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken.

Zie ook |Dit wordt bedoeld met 'institutioneel racisme' (en zo pak je het aan)