De oorzaak én oplossing voor taalachterstand jongeren: ouders en onderwijs
Al van kleins af aan moeten kinderen worden voorgelezen door hun ouders om mee te komen op school. "Als dat niet gebeurt, kunnen ze al een achterstand oplopen als ze nog maar twee jaar zijn", zegt Jan-Willem Heijkoop van Stichting Lezen en Schrijven.
Ouders moeten hun kinderen ook uitleggen wat er in de wereld om hen heen gebeurt. Nicole Swart van het Expertisecentrum Nederlands zegt dat een kind daardoor kennis en een brede woordenschat ontwikkelt. "Dat is belangrijk om uiteindelijk boeken en teksten te begrijpen".
"Wat een kind van thuis meekrijgt, bepaalt voor een groot deel hoe goed een kind later kan lezen. Een goed voorbereid kind heeft dus een voorsprong bij het leren lezen", zegt Paul Kirschner, emeritus hoogleraar onderwijspsychologie aan de Open Universiteit en gastprofessor aan de Thomas More Hogeschool in België.
Leesvaardigheidskloof wordt alleen maar groter
Het onderwijs en andere instanties kunnen ook bijdragen om een kind beter te leren lezen. "Van het consultatiebureau tot de basisschool: ze moeten de signalen van een leesachterstand gaan herkennen", vindt Heijkoop. "Dan kunnen ze de kinderen en ouders helpen om de zogenoemde 'leesvaardigheidskloof' te verkleinen."
"Maar die kloof wordt alleen maar groter door de kostencrisis. Ouders hebben minder geld voor kinderboeken", zegt Kirschner. Daarnaast heeft de overheid op het onderwijs bezuinigd waardoor veel schoolbibliotheken zijn opgedoekt. "Daardoor ontneem je een kind de kans om bepaalde boeken te lezen."
Focus ligt te veel op technisch lezen
Om een tekst te kunnen begrijpen, is veel kennis en woordenschat nodig. "Als je de signaalwoorden uit een tekst kunt halen, wil dat nog niet zeggen dat je begrijpt waar de tekst over gaat", legt Kirschner uit.
Lezen is minder leuk als je het verhaal niet goed kunt volgen en daardoor gaan kinderen nog minder lezen. "Nederlandse leerlingen behoren dan ook tot de minst gemotiveerde leerlingen om te lezen", zegt Swart. Heijkoop is bezorgd en noemt het een "vicieuze cirkel", want als kinderen minder gaan lezen, worden ze er nog slechter in.
Nederlandse leerlingen behoren tot de minst gemotiveerde leerlingen om te lezen.
Binnen het onderwijs speelt ook het lerarentekort en een te hoge werkdruk een rol. "Daardoor is er soms geen tijd om te kijken waar de extra leesbehoeftes van leerlingen liggen", geeft Swart aan.
Eén op de negen ouders is laaggeletterd
Wanneer is iemand laaggeletterd?
Mensen met Nederlands als tweede taal hebben een hogere kans om laaggeletterd te zijn. Maar uit onderzoek blijkt dat het grootste deel van de laaggeletterden gewoon mensen zijn met Nederlands als moedertaal.
Een oorzaak van laaggeletterdheid onder ouderen is dat mensen vroeger vooral praktische beroepen hadden. Lezen en schrijven waren toen minder nodig. Tegenwoordig moet je voor bijna elk beroep kunnen lezen en schrijven.
