Discriminatie Belastingdienst bevestigd: toeslagenouders staan sterker
De Belastingdienst heeft discriminerend gehandeld in het toeslagenschandaal. Dat constateert het College voor de Rechten van de Mens na eigen onderzoek. Dit lijkt misschien de bevestiging van wat we al wisten, maar is toch een stap waar de toeslagenouders veel aan kunnen hebben.
Door deze conclusie van het College voor de Rechten van de Mens (CvdRM), hoeven de gedupeerde ouders discriminatie niet langer te bewijzen wanneer ze een klacht indienen.
De bewijslast ligt nu bij de Belastingdienst: die moet in individuele zaken aantonen dat er géén sprake was van discriminatie. Het uitgangspunt van het mensenrechteninstituut is voortaan dat dit wel het geval is geweest.
Die conclusie trok het CvdRM in het onderzoek dat ging om de effecten van de werkwijze van de Belastingdienst. In eerdere rapporten werd al geconcludeerd dat de werkwijze van de Belastingdienst discriminerende elementen bevatte. Nu is aangetoond dat de fiscus rond de kinderopvangtoeslag daadwerkelijk onderscheid heeft gemaakt op grond van afkomst.
De uitspraak kan ertoe leiden dat meer ouders hun zaak aan het College gaan voorleggen. "Ouders met vergelijkbare gevallen die in de toekomst om ons oordeel vragen, staan ook sterker", zei CvdRM-voorzitter Jacobine Geel donderdag bij de presentatie van het rapport.
Het College, dat bijna alle relevante data heeft doorgenomen, schrijft dat personen met een buitenlandse afkomst aanzienlijk vaker voor toezicht werden geselecteerd dan personen met een Nederlandse afkomst. In 2014 kwamen personen met een buitenlandse afkomst 5,25 keer vaker voor op de zwarte lijst dan personen met een Nederlandse afkomst. In 2018 was dat 3,9 keer.
Oordelen van het College wegen zwaar mee in de rechtszaal
Oordelen van het College voor de Rechten van de Mens zijn niet bindend. De toezichthouder kan ook geen schadevergoeding of straffen opleggen. Maar een oordeel van CvdRM weegt wel zwaar mee bij uitspraken door de rechter. Het kabinet-Rutte III heeft bovendien in 2020 beloofd dat de Belastingdienst de oordelen van het College "hoe dan ook" zal erkennen en opvolgen.
Het CvdRM ontving tientallen verzoeken van gedupeerde toeslagenouders tot een uitspraak over discriminatie door de fiscus. Daarom startte de onafhankelijke toezichthouder in 2021 een onderzoek naar de effecten van de werkwijze van de fiscus. De resultaten van het onderzoek zullen als basis voor de individuele zaken dienen.
College doet geen uitspraak over bewust discrimineren Belastingdienst
Een CvdRM-woordvoerder benadrukt dat de toezichthouder na het onderzoek niet kan stellen dat de Belastingdienst bewust discrimineerde. De toezichthouder moet iedere klacht afzonderlijk beoordelen.
De Belastingdienst deed aan etnisch profileren door mensen met een dubbele nationaliteit extra te controleren. De dienst beweerde over tienduizenden mensen dat ze fraudeerden met kinderopvangtoeslag.
Deze mensen moesten geld terugbetalen. Ze kregen geen betalingsregeling omdat de Belastingdienst ze ten onrechte zag als fraudeur.