Al weken slapen er per nacht tientallen tot honderden asielzoekers in de buitenlucht, omdat het te druk is bij het aanmeldcentrum in Ter Apel. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en het Rode Kruis zijn allesbehalve blij met de situatie. Maar de organisaties vinden dat zij op de korte termijn niet meer voor de asielzoekers kunnen betekenen dan ze al doen.

Het COA is verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van asielzoekers in Nederland. Het orgaan zegt die verantwoordelijkheid serieus te nemen, maar niet voor iedereen een oplossing te kunnen vinden.

"Iedere dag werken we er hard aan om opvangplekken te regelen. Dat lukt de ene dag beter dan de andere", aldus een woordvoerder. "We willen dat iedereen op humane wijze wordt opgevangen. Dat lukt nu niet omdat er te weinig plekken zijn. Dat vinden wij vreselijk, maar helaas is het niet anders."

Het Rode Kruis benadrukt alleen ondersteunende werkzaamheden te verrichten. "Wij zijn er om eerste hulp, informatie en een luisterend oor te bieden aan mensen. Het is niet aan ons om het grotere probleem op te lossen."

De werkzaamheden van het Rode Kruis bij het aanmeldcentrum in Ter Apel liggen al een paar dagen stil. Maandag werd het steunpunt gesloten, omdat het Rode Kruis het niet veilig genoeg vond voor hun medewerkers.

Vrijdag wees de gemeente Westerwolde, waar Ter Apel onder valt, het voorterrein van het aanmeldcentrum aan als veiligheidsrisicogebied. De politie mag er onder meer preventief fouilleren en het cameratoezicht wordt verscherpt.

Kleine tentjes zorgen voor problemen met hygiëne

Enkele ondernemers deelden afgelopen week tentjes uit aan de mensen die buiten sliepen, zodat ze niet helemaal in de buitenlucht hoefden te liggen. De tentjes werden op last van de gemeente vrijwel direct weer weggehaald door de politie. Het Rode Kruis en het COA tonen begrip voor die beslissing.

"De gemeente ziet daar reden toe vanwege de veiligheid, dat is heel begrijpelijk", zegt het COA. "Dit speelt zich af op grond waar de gemeente verantwoordelijk is. Dat maakt het een kwestie van de openbare veiligheid."

Maar is een tentje niet alsnog beter dan mensen in de open lucht te laten liggen? "Natuurlijk is het niet de bedoeling dat mensen in de buitenlucht slapen", aldus het Rode Kruis. "Maar mensen in die kleine tentjes laten slapen, is gewoon onder de humanitaire standaard."

Volgens de gemeente zijn de tentjes weggehaald omdat de (brand)veiligheid niet gegarandeerd kon worden. Ook weet de gemeente niet "wat er zich in de tentjes afspeelt" en veroorzaakten de tentjes "problemen met de hygiëne".

Grotere tenten houden mensen die buiten slapen uit de regen. Wel verandert het terrein eromheen in een modderpoel.

Grotere tenten houden mensen die buiten slapen uit de regen. Wel verandert het terrein eromheen in een modderpoel.
Grotere tenten houden mensen die buiten slapen uit de regen. Wel verandert het terrein eromheen in een modderpoel.
Foto: ANP

Geen pressiemiddel richting kabinet

Beide organisaties benadrukken het belang van een structurele oplossing, die vanuit de staat moet komen. Ze zeggen de huidige situatie niet als pressiemiddel richting Den Haag te zien.

Het COA zegt "absoluut niet de indruk" te hebben dat de Rijksoverheid nog meer signalen nodig heeft. "De betrokken ministeries zijn zich bewust van de ernst. Maar het vinden van de oplossing is niet zoiets als het omzetten van een lichtschakelaar."

Ook het Rode Kruis erkent dat een structurele oplossing tijd nodig heeft. Toch roept de organisatie het kabinet op om haast te maken. "Nu is het nog zomer, maar het weer heeft al paar keer niet meegewerkt. Als het straks winter is, kunnen mensen niet in de vrieskou buiten gelaten worden."

Het grote probleem en tijdelijke noodoplossingen

Het COA wil vooral af van het 'jojo-beleid' omtrent de asielopvang, omdat het dan beter voorbereid denkt te zijn. "Dan sta je klaar op het moment dat het ook nodig is. Als locaties tijdens een lage asielinstroom een andere bestemming krijgen, kunnen we niks meer wanneer de instroom weer stijgt."

Het Rode Kruis "denkt en praat mee", maar blijft erbij dat het niet hun verantwoordelijkheid is om het oplossen. "Zowel het grote probleem als tijdelijke noodoplossingen zijn niet onze verantwoordelijkheid. Wij ondersteunen met noodopvang."

Het COA is met de betrokken partijen nog in overleg over "verschillende mogelijkheden". Daar wil het orgaan nog niets over zeggen zolang de gesprekken lopen. Het COA verwacht deze maand nog meer te kunnen zeggen. "Het is heel erg, maar tot die tijd kunnen we niet meer doen."

Kan jouw gemeente gedwongen worden om asielzoekers op te vangen?
155
Kan jouw gemeente gedwongen worden om asielzoekers op te vangen?