Wie preuts is, voelt zich ongemakkelijk bij alles wat met seks of naaktheid te maken kan hebben. Borstvoeding in het openbaar, naakt op de camping, met blote borsten op het strand of met de deur open op de wc - preutse Nederlanders krijgen er kriebels van.

Er is geen onderzoek gedaan naar de preutsheid van de Nederlandse maatschappij. We kunnen dus niet met zoveel woorden zeggen dat we anders zijn gaan denken over seks en naaktheid.

Maar wie onze geschiedenis in duikt, ziet wel dat onderwerpen als naaktheid en seks door de jaren heen steeds minder te zien zijn, zowel in de buitenlucht als op tv.

Seksualisering en verpreutsing

"Wat mij opvalt in dit debat, is dat verpreutsing wordt aangenomen en men meteen naar een verklaring wil zoeken", zegt Inger Leemans. Zij is hoogleraar cultuurgeschiedenis en hoofd van NL-Lab, waar onderzoek wordt gedaan naar de Nederlandse cultuur en identiteit. Ook heeft ze onderzoek gedaan naar de geschiedenis van pornografie en seksualiteit.

"Als je kijkt naar seksualiteit en de manier waarop mensen zich hierin uiten, moet je je realiseren dat er altijd twee factoren zijn die meespelen: seksualisering en verpreutsing", zegt Leemans. Die hangen volgens haar samen. "De geschiedenis toont aan dat die twee bewegingen vaak tegelijkertijd aanwezig zijn."

Lichaam of lustobject?

Een voorbeeld: een vrouw voelt zich niet op haar gemak om topless te zonnen, omdat ze zich bewust is van haar naaktheid. Ook kunnen anderen haar borsten mogelijk op een erotische manier bekijken. Is dit preuts of seksueel?

"In deze situatie is het belangrijk om te weten vanuit welke blik je naar het vrouwelijke lichaam kijkt. Kijk je vanuit jezelf of vanuit hoe anderen jouw lichaam waarnemen?"

Dat wordt beïnvloed doordat het voor velen moeilijk is om het vrouwelijke lichaam als 'gewoon naakt' te zien, zegt Leemans. "In heel veel gevallen op tv, bladen of in de kunst is het vrouwelijke lichaam bloot en geseksualiseerd. Ook de enorme toename van porno heeft daar veel invloed op."

Hoewel er geen statistieken zijn over bijvoorbeeld hoeveel vrouwen topless zonnen, kan Leeman zich voorstellen dat vrouwen tegenwoordig eerder hun bovenstukje aanhouden uit vrees dat anderen hun lichaam als iets seksueels zien. Is dat dan verpreutsing?

Leemans spreekt liever van "prudent" (oftewel voorzichtig gedrag) dan van "preuts". Want over gedrag weten we al weinig, maar hoe mensen dénken over seks en naaktheid in het algemeen is dus al helemaal niet onderzocht.

Zie ook |LINDA.-hoofdredacteur snapt ophef borstenspecial: 'Geen invloed op wie ja zegt'

Hand voor borsten juist seksueel gebaar

'Had eerst even een expert gebeld'

Ook is ze het eens met de kritiek dat het beter was geweest om een gerimpeld lichaam, een geamputeerde borst of lichamen met cellulitis of striae te laten zien. "Dat zijn juist de normale lichamen."

"Als je je lichaam wil tonen om een taboe te doorbreken, doe dat dan niet in een seksueel frame", zegt de hoogleraar. Een voorbeeld zijn de feministische groepen Pussy Riot, FEMEN en Dolle Mina. "Zij ontblootten hun lichaam en schreven vervolgens hun boodschap eroverheen. Hierdoor werd hun lichaam niet langer gezien als lustobject, maar als een uithangbord voor hun principes."

Als laatste is het volgens Leemans belangrijk dat er onderzoek wordt gedaan naar dit soort onderwerpen, voordat men zegt dat Nederlanders preuts zijn. "Kijk of er daadwerkelijk een bewezen probleem is, in plaats van er leuke bladen mee te willen verkopen."