Al maandenlang is het druk bij de vluchtelingenopvang in Ter Apel. De wachtlijsten zijn te lang en er is vaak te weinig plek om alle asielzoekers een slaapplek te geven. Zou een tijdelijke asielstop daarvoor een oplossing kunnen zijn?

Nee, is het korte antwoord. Het mag namelijk niet. "Nederland heeft het vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties ondertekend en is daarom verplicht om een asielaanvraag in behandeling te nemen", legt Marlou Schrover uit. Ze is hoogleraar migratiegeschiedenis aan de Universiteit van Leiden.

Dat vluchtelingenverdrag is in 1951 opgesteld, volgens Schrover "uit schaamte" over wat er in de Tweede Wereldoorlog was gebeurd.

Het verdrag schrijft voor dat mensen die gevaar lopen niet zomaar naar hun land teruggestuurd mogen worden. Ze moeten asiel aanvragen in het eerste veilige land waar ze aankomen.

Ook mensenrechtenverdragen en het recht van de Europese Unie verbieden een asielstop. "Zolang asielzoekers zich aan of binnen de grenzen van Nederland bevinden, mogen ze niet worden teruggestuurd. Totdat vaststaat dat ze geen gevaar lopen in het land van herkomst", zegt Lieneke Slingenberg, hoogleraar migratierecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

“Asielzoekers hebben recht op huisvesting, voedsel en kleding.”
Lieneke Slingenberg, hoogleraar migratierecht VU

Tijdens de asielprocedure heeft een asielzoeker recht op opvang, zo is vastgelegd in het Europese recht.

"Asielzoekers hebben recht op adequate huisvesting, voedsel en kleding", legt Slingenberg uit. "De norm voor de kwaliteit van de opvang is vrij algemeen beschreven. Letterlijk staat er dat een land 'bestaansmiddelen moet garanderen' en 'de fysieke en geestelijke gezondheid moet beschermen'."

De situatie in Ter Apel, waar mensen buiten op een grasveld moeten slapen, schaadt natuurlijk de "geestelijke en fysieke gezondheid" van mensen, voegt ze er nog aan toe. "Dat voldoet dus niet."

Asielzoekers wachten op een grasveld voor het COA in Ter Apel.

Asielzoekers wachten op een grasveld voor het COA in Ter Apel.
Asielzoekers wachten op een grasveld voor het COA in Ter Apel.
Foto: ANP

Het kan zijn dat Nederland voor de rechter moet komen als ze asielzoekers geen goede opvang geven. VluchtelingenWerk Nederland heeft woensdag een kort geding aangespannen tegen het Rijk en het COA.

Volgens Slingenberg kan ook de Europese Commissie ervoor kiezen om een procedure tegen Nederland te starten.