Dagelijks brengt NU.nl het weerbericht op basis van weergegevens van Weerplaza, die een belangrijk deel van die gegevens van weerstations haalt. Op ons reactieplatform NUjij kregen we veel vragen over de weerstations in Nederland. Wat zijn weerstations en hoe meten die het weer?

Door heel Nederland staan tientallen weerstations die samen een uitgebreid netwerk van meetpunten vormen. De stations werken automatisch en zijn onbemand.

In totaal zijn er 48 van deze automatische weerstations. Er staan er 34 op land en 14 op zee. Die zeestations zijn op boorplatforms gemonteerd. Ook zijn er drie weerstations in Caribisch Nederland: op de eilanden Bonaire, Sint-Eustatius en Saba.

Weerstations meten onder meer de temperatuur, de vochtigheid, de luchtdruk, de windsnelheid en windrichting, de neerslaghoeveelheid en de hoeveelheid bewolking. Dat gebeurt iedere paar seconden.

De stations zijn in beheer van het KNMI, dat de gegevens in De Bilt verwerkt en openbaar toegankelijk maakt. Elke tien minuten worden de waarnemingen bijgewerkt in dit overzicht van het KNMI. De gegevens zijn toegankelijk voor afnemers, zoals waterschappen en commerciële weerbureaus zoals Weerplaza. Het verzamelen van weergegevens wordt dus alleen door het KNMI gedaan.

De weerstations zijn overigens niet de enige manier om gegevens over het weer te krijgen. "Er zijn door het hele land meer dan driehonderd 'neerslagwaarnemers' die elke dag op een vaste tijd kijken hoeveel neerslag er gevallen is", zegt de woordvoerder van het KNMI.

"Tegenwoordig zie je dat er steeds meer technieken worden gebruikt om op afstand te meten", voegt Wilfred Janssen van Weerplaza eraan toe. Hij doelt daarmee op radarbeelden en gegevens van satellieten. Die kunnen nauwkeurig aangeven waar neerslag en bewolking zitten.

Janssen: "Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van 'weerballonnen'. Dan worden er ballonnen met meetapparatuur de lucht in gestuurd." Ook vliegen er vliegtuigen met meetapparatuur rond. "Die gegevens zijn erg belangrijk", vertelt Janssen.

Al die weergegevens zijn handig om verschillende redenen. "Ze geven allereerst inzicht over de huidige weersituatie door het hele land", legt een woordvoerder van het KNMI uit. Maar de opgeslagen gegevens over een langere periode kunnen ook weertrends en klimaatverandering laten zien.

Daarnaast helpen de meetgegevens bij het bepalen van de weersverwachting. "Om een weersverwachting te kunnen maken, zul je eerst moeten weten wat het weer nu is", legt Janssen uit. Alle gegevens worden samen in een computer gestopt, "om zo een driedimensionaal plaatje van de atmosfeer te maken", legt Janssen uit.

De computer gaat vervolgens rekenen met deze zogeheten weermodellen. Op basis van natuurkundige wetten wordt berekend welke veranderingen in het weer te verwachten zijn.

Het automatische weerstation in De Bilt.

Het automatische weerstation in De Bilt.
Het automatische weerstation in De Bilt.
Foto: ANP

Over de locaties van de weerstations wordt goed nagedacht. De weerstations en hun locaties moeten namelijk voldoen aan voorwaarden van de Wereld Meteorologische Organisatie (Wmo). "Zo mogen de weerstations maximaal 30 kilometer uit elkaar staan, zodat er genoeg dekking is in het hele land", vertelt de KNMI-woordvoerder over de Wmo-afspraken.

De wereldwijde afspraken moeten ervoor zorgen dat metingen van over de hele wereld met elkaar vergeleken kunnen worden. "Die eisen zijn zo opgesteld dat metingen niet of nauwelijks door hun omgeving worden beïnvloed", legt Janssen uit.

Zo mogen de stations niet in dicht bebouwde of dichtbegroeide gebieden staan, omdat dat invloed kan hebben op de metingen. Daarom staan de locaties vaak buiten de stad.

Hierdoor kan het voorkomen dat het weer in de weerapp niet overeenkomt met de daadwerkelijke temperatuur. Als je bijvoorbeeld in de binnenstad van Amsterdam loopt, zie je in de weerapp de temperatuur die gemeten is bij Schiphol, legt Janssen uit. "Je kunt er rustig vanuit gaan dat het bij zonnig weer op sommige plaatsen in de binnenstad van Amsterdam 5 graden warmer is dan op Schiphol", zegt Janssen.

Maar Janssen benadrukt dat ieder weerstation zijn eigen kenmerken heeft. "Bepaalde locaties hebben bepaalde karakteristieken. Zo zijn er meetpunten die dichtbij de kust staan, die hebben te maken met andere omstandigheden dan meetpunten op de Veluwe." Zo geven alle weerstations een representatief beeld van het weer in Nederland.