Door de aanhoudende droogte en hitte komen in Nederland steeds meer beken en rivieren droog te vallen. Om dieren die daardoor in nood komen te helpen, worden de komende tijd verschillende noodmaatregelen genomen. Onder andere Natuurmonumenten, waterschappen en vrijwilligers proberen zo te voorkomen dat diersoorten definitief verdwijnen.

Vissen en amfibieën worden uit drooggevallen beken gehaald en elders uitgezet. Ook wordt grondwater omhooggepompt om beken mee te kunnen vullen. "Natuurlijk doen we dat liever niet, het gebeurt echt in uiterste nood", benadrukt hydroloog Wiebe Borren van Natuurmonumenten. "Maar op sommige plekken moet het om te voorkomen dat soorten verdwijnen."

Uit het hele land hoort Borren verhalen van boswachters die als gevolg van de droogte bepaalde diersoorten zien verdwijnen. Of dat tijdelijk is, is nog niet te zeggen. "Op de Sallandse Heuvelrug weten ze niet waar de kamsalamander zit", noemt hij als voorbeeld.

"Hij kan zijn toevlucht ergens anders hebben gevonden en weer terugkeren als de omstandigheden verbeteren. Het kan ook zijn dat de dieren voorgoed elders verder gaan leven."

Dat dieren een andere plek in het land opzoeken, gebeurde ook in 2018. Ook toen was sprake van een groot neerslagtekort en weinig aanvoer van rivierwater uit België en Duitsland. "Op bepaalde plekken zijn destijds libellensoorten verdwenen en die doken elders in Nederland weer op", zegt Borren.

"Er is een kans dat ze ooit weer terugkeren naar hun oude grond." Toch zijn er ook enkele soorten uitgestorven. Welke dat zijn en hoeveel, is niet bekend.

Bomen hebben het zwaar door droogte én stikstof

Naast dieren hebben ook bomen het zwaar nu steeds meer beken en poelen droogvallen. Net als in het droge jaar 2018 verliezen bepaalde bomen eerder dan normaal hun bladeren en gaan ze vervroegd in de herfststand. "Toen gingen sparren en eikenbomen dood en dat gaat nu weer gebeuren", voorziet Borren.

De droogte is niet enige oorzaak van de problemen. Volgens Borren speelt ook stikstof een bepalende rol. "Door de stikstofneerslag zijn de wortels van bomen verzwakt, waardoor ze extra gevoelig zijn voor droogte. Het versterkt elkaar."

Natuurmonumenten maakt zich grote zorgen nu er een hittegolf aanstaande is en de droogte verder oploopt. De gevolgen van het langdurige neerslagtekort zijn al te zien in de natuur, zegt Borren. "We treffen nu noodmaatregelen, maar er komt een moment dat die niet meer afdoende zijn."

Dronebeelden laten grote droogte rondom Rijn, Waal en Lek zien
82
Dronebeelden laten grote droogte rondom Rijn, Waal en Lek zien