In Den Haag vindt maandag de jaarlijkse Nationale Indiëherdenking plaats. Onder anderen premier Mark Rutte, staatssecretaris Maarten van Ooijen (Volksgezondheid) en de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer zijn daarbij aanwezig. Waar draait deze dag precies om?

Elk jaar worden op 15 augustus de slachtoffers van de Japanse bezetting van Nederlands-Indië tijdens de Tweede Wereldoorlog herdacht. Japan was tijdens de oorlog een bondgenoot van nazi-Duitsland.

De Duitse bezetters in Nederland gaven zich op 5 mei 1945 over, waardoor Nederland jaarlijks op die dag Bevrijdingsdag viert. Een dag eerder, op 4 mei, wordt tijdens Dodenherdenking stilgestaan bij alle oorlogsslachtoffers sinds de start van de Tweede Wereldoorlog.

Maar Japan besloot pas op 15 augustus om zich over te geven, ruim drie maanden na de Duitse capitulatie. Dat gebeurde nadat de Amerikanen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki hadden laten vallen.

Met de overgave van Japan kwam er pas echt een einde aan de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden, waar Nederlands-Indië toen nog toe behoorde. Daarom worden op 15 augustus specifiek de slachtoffers in Nederlands-Indië herdacht.

De algemene vlaginstructie schrijft voor dat op alle Rijksgebouwen de vlag wordt uitgehangen. Dat gebeurt vanwege het "formele einde van de Tweede Wereldoorlog". Burgers mogen altijd de vlag uithangen, dus ook op 15 augustus.

Er wordt ook stilgestaan bij het leed van alle mensen die in kampen geïnterneerd werden. Volgens wetenschappers werden zeker 100.000 mensen in kampen opgesloten, waar ze onder meer loodzware dwangarbeid moesten verrichten. Het is niet precies bekend hoeveel mensen zijn omgekomen in de kampen.

Arib en Broekers-Knol leggen krans tijdens Indië-herdenking
34
Arib en Broekers-Knol leggen krans tijdens Indië-herdenking

Sinds 1988 wordt de Nationale Indiëherdenking elk jaar in Den Haag gehouden. Dat gebeurt bij het Indisch Monument in de Scheveningse Bosjes, naast de Waterpartij. Het monument werd in 1988 door koningin Beatrix onthuld en bestaat uit een bronzen beeld en een gedenkplaat.

Er worden toespraken gehouden en kransen gelegd door onder meer nabestaanden, het Nederlandse kabinet, de nationale strijdkrachten en de Indonesische ambassadeur. Verder zijn er muziekoptredens.

In 2020 was ook koning Willem-Alexander aanwezig bij de herdenking, omdat het toen 75 jaar geleden was dat Japan capituleerde. De koning legde toen ook een krans. Hij is niet elk jaar aanwezig bij de herdenking.

Vanwege het coronavirus was de herdenking de afgelopen twee jaar een stuk soberder. Slechts een beperkt aantal genodigden mocht aanwezig zijn bij het monument.

Dit jaar kan de herdenking weer zonder maatregelen plaatsvinden. Voor het eerst zal het programma 's avonds plaatsvinden. De herdenking is voor iedereen toegankelijk en live te volgen via internet en televisie.

De herdenking is ook bedoeld om nieuwe generaties historisch besef mee te geven. Er zijn steeds minder mensen die de oorlog bewust hebben meegemaakt, maar volgens het organisatiecomité is die wel onderdeel van de gezamenlijke identiteit.

Daarnaast benadrukt de herdenking de belangrijke rol die Nederlands-Indië, en later Indonesië, in de Nederlandse cultuur speelt. In Nederland hebben ongeveer twee miljoen mensen een Indische achtergrond.

Tijdens de herdenking wordt door aanwezigen vaak de melatibloem gedragen. De bloem, ook wel de Indische jasmijn genoemd, is het Indische symbool van respect, betrokkenheid en medeleven. In Azië staat de melati symbool voor de herdenking van het einde van de Tweede Wereldoorlog.