Premier Mark Rutte en andere kabinetsleden willen volgende week donderdag onder leiding van oud-minister Johan Remkes om de tafel met vertegenwoordigers van grote concerns uit de agrarische sector. Die bedrijven financierden de boerenprotesten, maar willen nu niet komen praten, blijkt uit een rondgang van NU.nl.

Miljardenbedrijven in de agrarische sector blijken een gesprek met het kabinet uit de weg te gaan zolang er geen toezeggingen aan de boeren worden gedaan. Tot nu toe schuiven alleen de Rabobank en een vertegenwoordiger van de supermarkten aan bij het gesprek.

Het is opvallend dat de grote bedrijven, zoals veevoeder- en zuivelgiganten, nu weigeren in gesprek te gaan. Ze hebben de boerenprotesten tegen het stikstofbeleid sinds 2019 volop gesteund, ook financieel. Zo kreeg actiegroep Agractie van Bart Kemp ondersteuning van het veevoederbedrijf ForFarmers.

"Toen ik nog helemaal alleen stond, werd ik benaderd door de directeur van ForFarmers Nederland", zei Kemp in 2019 tegen NU.nl. "Het bedrijf steunde mijn doelen en de insteek en is er razendsnel bij ingesprongen."

Voor de bedrijven staat er veel op het spel. Als de stikstofplannen van het kabinet doorgaan, leidt dit naar verwachting tot een aanzienlijke inkrimping van de veestapel. Als boeren minder dieren gaan houden, betekent dat minder veevoer, minder stallen en minder melk. En dat betekent minder omzet.

Het kabinet wil dat de bedrijven de transitie naar kringlooplandbouw gaan meefinancieren. Daartoe wordt een niet-vrijblijvende bijdrage verwacht van onder meer banken, toeleveranciers van bijvoorbeeld veevoer en de verwerkende industrie, zoals slachterijen.

De onderhandelingen tussen het kabinet en boeren over het stikstofbeleid lijken af te stevenen op een langdurige uitputtingsslag. Afgelopen vrijdag lieten boerenorganisaties na het eerste gesprek met Rutte en leden van het kabinet onder leiding van Remkes al weten ontevreden te zijn. Farmers Defence Force-leider Mark van den Oever dreigde zelfs met "de hardste acties ooit".

Remkes noemt gesprek over stikstof ‘constructief’, maar boeren willen meer
133
Remkes noemt gesprek over stikstof ‘constructief’, maar boeren willen meer

Kabinet moet doelen tijdspad aanpassen

Zuivelgigant Royal A-ware (de maker van onder meer Zaanlander-kaas voor Albert Heijn) heeft eind juli een uitnodiging ontvangen van Remkes. Het bedrijf gaat daar niet op in "zolang het kabinet niet toezegt een andere koers te gaan varen", laat een woordvoerder weten aan NU.nl.

Het kabinet heeft volgens het bedrijf gekozen voor een aanpak die is gebaseerd op "onjuiste aannames". De aanpak zou niet het beoogde resultaat opleveren en "onacceptabele gevolgen" hebben voor de melkveehouderij, en daarmee de voedselzekerheid en het landelijke gebied. Volgens het bedrijf moet het kabinet bereid zijn "doelen en het tijdspad" aan te passen.

Royal A-ware heeft een omzet van 2,2 miljard euro en maakt 51 miljoen euro winst. CEO Jan Anker staat in de Quote 500 met een eigen vermogen van 120 miljoen euro. Het bedrijf heeft uitbreidingsplannen voor een kaasfabriek in Heerenveen, waarvoor de vergunningen zijn aangevraagd. Daarom heeft het concern er alle belang bij dat de veestapel niet wordt ingekrompen.

Een andere grote speler is veevoederbedrijf Royal De Heus (3,2 miljard euro omzet). Dat bedrijf liet al voor het eerste gesprek tussen boeren en het kabinet weten niet in te gaan op de uitnodiging van Remkes. Pas als het kabinet wil praten over "het beleid, het tijdpad voor de maatregelen en de manier van stikstofreductie" is het bedrijf bereid aan te schuiven voor een gesprek. Een woordvoerder laat aan NU.nl weten dat De Heus bij dit standpunt blijft en "op dit moment" niet op de uitnodiging ingaat.

Bedrijven willen dat kabinet er eerst met de boeren uitkomt

Ook landbouwcoöperatie Agrifirm, waarbij tienduizend boeren zijn aangesloten en die onder meer veevoer levert, komt niet naar het overleg. Een woordvoerder laat weten dat het "in de eerste instantie gaat om de toekomst van de individuele boeren en telers". Pas daarna wil Agrifirm zijn visie delen. Het bedrijf benadrukt in een verklaring de "noodzaak van bescherming van het verdienmodel van de boeren" en "de mogelijkheden die er liggen op het gebied van innovatie".

Bij de Nederlandse Vereniging Diervoederindustrie (Nevedi) volgen ze dezelfde argumentatie als bij Agrifirm: eerst moet het kabinet er maar uit komen met de boeren. De woordvoerder van Nevedi laat weten vooralsnog niet in te gaan op de uitnodiging van Remkes. Eerst moeten "de inzet en kaders van het gesprek naar tevredenheid van de boerenorganisaties" zijn ingevuld.

Vanuit slachterijgigant Vion komt hetzelfde geluid. Het kabinet moet eerst in gesprek met de "primaire sector" (dat zijn de boeren). Na "duurzame vorderingen" van deze gesprekken is Vion bereid aan te schuiven, aldus een woordvoerder.

Een woordvoerder van gespreksleider Remkes wil de lijst van bedrijven die zijn uitgenodigd voor het gesprek op donderdag 18 augustus niet vrijgegeven. "We zijn nog druk aan het inventariseren en maken de gesprekspartners openbaar als we alle deelnemers hebben geïnformeerd."

Voordat Rutte en andere leden van het kabinet volgende week donderdag met vertegenwoordigers van de industrie praten, staat aanstaande maandag eerst een gesprek met de natuur- en milieuorganisaties op het programma.

Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem
100
Op deze plekken in Nederland is stikstof het grootste probleem