De permanente coronawet die het kabinet na de zomer wil invoeren, krijgt veel kritiek van gemeenten en burgemeesters. Ze zeggen onder meer dat de nieuwe wet te snel in elkaar is gezet.

Burgemeesters, gemeenten en koepelorganisatie GGD GHOR zijn erg kritisch op de nieuwe wet, omdat de regering daarmee bevoegdheden krijgt die de grondrechten van burgers kunnen inperken.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) en het Veiligheidsberaad hadden graag willen meepraten over de wet, omdat zij in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor onder meer de handhaving. Zij zetten die kritiek overigens eind juni al op papier, maar nu pas wordt meer duidelijk.

Het kabinet heeft toegegeven dat de invoering van de permanente coronawet een haastklus is. Een woordvoerder van minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) zegt dat het kabinet eigenlijk meer tijd wilde nemen voor de coronawet.

Ook inhoudelijk hebben de gemeenten kritiek op het voorstel. Ze vragen zich onder meer af of zo'n ingrijpende stelselwijziging wel nodig en wenselijk is voor de aanpak van een tijdelijk probleem. Ook vragen de gemeenten om een duidelijkere onderbouwing van de verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden.

Geen juridische basis voor maatregelen

Op dit moment is er geen juridische basis voor coronamaatregelen. Dat komt doordat de Eerste Kamer in mei niet instemde met de vijfde verlenging van de tijdelijke coronawet.

De coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie heeft in de senaat geen meerderheid en is daarvoor afhankelijk van de oppositie. Maar oppositiepartijen zagen destijds geen noodzaak om de tijdelijke wet opnieuw met drie maanden te verlengen. Het aantal nieuwe besmettingen was op dat moment klein en bovendien komt er een permanente, reguliere wet.

Die wet heeft minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid) inmiddels voor advies naar de Raad van State gestuurd. De bewindsman verwacht dat de wet dan eind augustus naar de Tweede Kamer wordt gestuurd. Daarna kan erover worden gedebatteerd.

Kuipers wilde wet het liefst in één keer herzien

Het parlement drong al eerder aan op een grondige herziening van de Wet publieke gezondheid (Wpg), zodat de coronacrisis beter aangepakt kan worden. De huidige wet is namelijk niet ingericht op het bestrijden van een pandemie. Daarvoor moeten allerlei ingrijpende maatregelen worden genomen.

Kuipers wilde de herziening het liefst in één keer doen, maar pas als alle evaluaties van de coronacrisis door de Onderzoeksraad voor de Veiligheid (OVV) zijn gepubliceerd. In dat geval kunnen alle adviezen en aanbevelingen nog worden meegenomen in de nieuwe wet. Tot die tijd moest de tijdelijke wet een oplossing bieden.

Nu er geen juridische grondslag voor welke coronamaatregel dan ook is, moet Kuipers "zo snel mogelijk tempo maken" om de herziening van de Wet publieke gezondheid in orde te maken, zei hij voor de zomervakantie in gesprek met NU.nl.

"Ik heb het ermee te doen", zei Kuipers destijds over de situatie waarin hij nu zit. Het ministerie van Volksgezondheid erkende vandaag dat het een "haastklus" is.