Vandaag begint het overleg tussen premier Mark Rutte, drie kabinetsleden en tien boerenorganisaties. Het gesprek staat onder leiding van oud-minister Johan Remkes en vindt plaats op een geheime locatie uit angst voor demonstrerende boeren. Vrijdagochtend bleek dat de partijen zich verzamelden bij het provinciehuis in Utrecht.

Voorzitter Sjaak van der Tak van LTO Nederland is de woordvoerder namens de grote boerenorganisaties. Agractie en Farmers Defence Force (FDF) beslissen later of ze alsnog aanschuiven. "We zijn blij dat het gesprek van start gaat", laat een woordvoerder van Remkes weten.

"Het is duidelijk dat er de afgelopen weken sprake is geweest van een vertrouwensbreuk", zegt de woordvoerder van Remkes. "Het is goed dat er nu een begin wordt gemaakt met een gesprek. We kunnen niet met de ruggen naar elkaar toe blijven staan. Hopelijk is dit het begin van een dialoog. Iedereen kan naar voren brengen wat hij of zij wil. En daar zal het kabinet dan op reageren."

Eerder schreef Remkes in zijn uitnodigingsbrief dat hij niet de illusie heeft dat "met enkele gesprekken de kou uit de lucht is en mensen het eens zijn over het pad voorwaarts". Hij hoopt dat "het lukt om weer iets van onderling vertrouwen op te bouwen". Op die manier wil hij een oplossing vinden voor "de problemen en uitdagingen waar dit land voor staat".

Remkes benadrukt keer op keer dat hij geen "bemiddelaar" is, maar een "neutrale gespreksleider".

In gesprek met Remkes

Gesprek op geheime plaats om veiligheidsrisico's uit te sluiten

De plaats van het overleg is niet eerder bekendgemaakt zodat "iedereen zich veilig voelt", aldus de woordvoerder. De vrees is dat radicale boeren met tractoren het gesprek komen verstoren.

Het kabinet zit met vier mensen aan tafel: naast premier Rutte komen ook minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof), minister Henk Staghouwer (Landbouw) en minister Mark Harbers (Infrastructuur en Waterstaat).

De agrariërs zijn met de woordvoerders van tien organisaties vertegenwoordigd. Het gaat om kleinere organisaties als Biohuis en Caring Farmers. Zij boden begin juli het Groenboerenplan aan het kabinet aan. "Jullie zijn de voorlopers in een model hoe het ook kan", zei Staghouwer bij de presentatie. "Dit is waar we naartoe willen", reageerde Van der Wal.

Met deze organisaties zal het gesprek naar verwachting eenvoudig verlopen. Voor het kabinet is het belangrijker om weer in gesprek te komen met de organisaties die worden vertegenwoordigd door LTO-voorzitter Van der Tak. Woensdagavond werd hij na een urenlang overleg door andere boerenorganisaties aangewezen als hun woordvoerder.

'Het is voor ons belangrijk dat we een eenheid zijn'

Eerder waren de verhoudingen tussen de tegenstanders van het stikstofbeleid grondig verstoord. Dat kwam doordat Van der Tak zonder ruggespraak besloot in te gaan op de uitnodiging van Remkes om te komen praten. De leider van Farmers Defence Force, Mark van den Oever, deed dat af als "verraad".

Na het overleg in Nijkerk van woensdagavond lijken de rangen weer gesloten. Van den Oever benadrukte na afloop dat hij er zich toch in kan vinden dat Van der Tak gaat praten. Ook zijn er volgens hem onderling duidelijke afspraken gemaakt. "Het is voor ons ook zeer belangrijk dat we een eenheid zijn", aldus de FDF-voorman in Nijkerk.

Agractie-voorman Bart Kemps liet donderdagmiddag weten dat hij de afgelopen dagen telefonisch contact heeft gehad met Rutte en Remkes. Dat leverde volgens hem geen nieuwe inzichten op. Ook Kemps wacht nu de 'terugkoppeling' van Sjaak van der Tak af, zo zei hij in de videoboodschap tegen zijn achterban.

Later gesprekken met natuurorganisaties en agro-industrie

Vanmiddag spreken de kabinetsleden ook met tien individuele boeren van wie de namen om privacyredenen niet worden gedeeld. Het gaat om agrariërs die de afgelopen maanden opvallende ideeën of opvattingen naar voren hebben gebracht.

Volgende week gaan de gesprekken verder. Als eerste komen de natuurorganisaties op bezoek, later volgen lokale en provinciale overheden, en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Friesland Campina, landbouwcoöperatie Agrifirm en branchevereniging van veevoederfabrikanten Nevedi hebben volgens de Volkskrant al aangegeven dat ze niet ingaan op de uitnodiging.