Nederland kleurt donkerrood - soms zelfs paars - op de kaartjes die het neerslagtekort laten zien en de afvoer van de Rijn blijft maar dalen. Het is al wekenlang kurkdroog in Nederland. Woensdag werd een officieel watertekort afgekondigd. Voorlopig is dat vooral een ambtelijke term en raakt het voornamelijk de natuur en bepaalde beroepsgroepen. De rest van Nederland zal nu weinig van de gevolgen merken.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat pakte woensdag uit met een persconferentie waarop twee voorzitters van waterorganisaties en het KNMI hun zorgen uitten. "Het waterpeil staat historisch laag", zeiden ze. In 2018 en 2011 was voor het laatst sprake van een officieel watertekort.

De persconferentie was bedoeld om de situatie aan Nederland uit te leggen en om te waarschuwen voor de komende weken. Neerslag blijft de komende weken vrijwel uit in Nederland en het stroomgebied van de Rijn en dus gaat de ernst van de situatie alleen maar toenemen.

Het klonk alarmistisch, maar toch is de nood niet zo hoog dat straks in het hele land elke druppel moet worden gewogen. "Er zal absoluut voldoende drinkwater blijven", verzekert Bart Vonk, voorzitter van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW). "In de media zullen mensen heus wel meekrijgen dat bijvoorbeeld schippers last hebben van de droogte, maar in hun eigen leven niet."

Vooral gevolgen voor boeren, scheepvaart en natuur

Er zijn momenteel drie "partijen" die hinder ondervinden van de droogte: de scheepvaart, boeren en de natuur. De scheepvaart heeft er last van omdat schepen door de lage rivierstanden minder diep in het water kunnen liggen en dus minder lading mee kunnen nemen.

Daarnaast worden sluizen minder vaak geschut om te voorkomen dat te veel zout water van zee het land binnenstroomt. Dat zorgt voor wachttijden voor schippers. Als schepen over de Rijn steeds minder - of in het ergste scenario helemaal niks meer - kunnen vervoeren, heeft dat verregaande economische gevolgen.

Boeren kunnen hun gewassen minder beregenen vanwege verboden om grondwater op te pompen of oppervlaktewater te gebruiken om hun land mee te sproeien. Zeker als dat lang duurt, kan dat gevolgen hebben voor de oogst.

Ook de natuur krijgt harde klappen. In de hoger gelegen natuur waar geen rivieren stromen, vallen beken droog. Dat zorgt ervoor dat zeldzame vissen of andere dieren het niet overleven.

'Voor de burger geen groot probleem'

Het zou kunnen dat er de komende weken nog een groep bij komt: de industrie. Als de situatie verslechtert - en daar heeft het alle schijn van - bestaat de kans dat fabrieken geen water meer mogen gebruiken in hun productieproces.

"Maar voor de burger is er op dit moment geen groot probleem te zien", herhaalde Vonk. Wel zou het natuurlijk kunnen dat de consument de gevolgen merkt van fabrieken die dicht zijn, omdat producten niet meer leverbaar of duurder zijn.

Opmerkelijk was ook de oproep van Michèle Blom, voorzitter van het Managementteam Watertekorten (MTW). Ze riep op om zuinig te zijn met drinkwater en dus niet de auto elke week te wassen of de tuin lang te sproeien. Maar toen ze de vraag kreeg wat de gevolgen zijn als mensen daar geen gehoor aan geven, had ze daar niet echt een antwoord op.

We zijn veel meer in beheersing dan in 2018.

Volgens Vonk is de opschaling van fase 1 (dreigend watertekort) naar fase 2 (feitelijk watertekort) vooral ambtelijk van belang. De keuzes die dan gemaakt moeten worden zijn volgens hem dan niet meer lokaal of regionaal, maar landelijk. "Dat is wat er nu verandert."

Vonk benadrukt ook dat de situatie anders is dan in 2018, dat vorige erg droge jaar. "We hebben daar echt van geleerd. De sfeer is anders. Er is bestuurlijke rust en we zijn veel meer in beheersing dan toen."

De droogte gaat boeren, schippers en de natuur deze zomer echt wel pijn doen. En natuurlijk is het onverstandig om onnodig veel kraanwater te gebruiken. Maar de droogte gaat er deze zomer niet voor zorgen dat er geen druppel water meer uit de kraan komt.