Brandstichting bij gortdroge bermen, rookontwikkeling op snelwegen en geblokkeerde op- en afritten leidden woensdagochtend tot gevaarlijke situaties. Toch grijpen de lokale politie-eenheden niet in. "Er staat geen bordje bij wie het heeft gedaan", benadrukt de politie.

Rond 5.30 uur kwamen de acties op gang, met name in Gelderland, Overijssel en Utrecht. Actievoerders stortten hooibalen, autobanden, puin en mest uit over op- en afritten, waardoor hele wegen werden afgesloten.

Even voor het middaguur laten verschillende politieafdelingen in het land weten niemand te hebben aangehouden. "Wij zijn nergens ter plaatse, omdat daar geen noodzaak voor is", zegt een woordvoerder over Midden-Nederland (Utrecht en Flevoland).

"Als het gevaarlijk is, zullen we optreden", gaat hij verder. "Maar dat is vanmorgen niet gebeurd." Hij zegt wel dat de acties niet zijn verlopen "zoals het hoort". Het lijkt hem onwaarschijnlijk dat de politie kan achterhalen wie hiervoor verantwoordelijk zijn. "Er staat geen bordje bij wie het heeft gedaan."

Ten slotte benadrukt de woordvoerder dat de politie ervoor kiest niet verder op de situatie in te gaan, omdat ze geen reden tot ingrijpen zag.

Auto in Drenthe ingereden op rommel op de weg

"Als er aanleiding toe is, dan zijn we er", zegt een politiewoordvoerder van Noord-Nederland. Volgens hem kwam de politie wel opdraven, nadat een automobilist door een gevaarlijke situatie op de A32 bij Meppel-Noord was ingereden op balken en rommel op de weg. Niemand raakte daarbij gewond.

Er zijn geen aanhoudingen verricht, laat de woordvoerder weten. Of er nog een onderzoek volgt, kan hij niet zeggen.

Volgens ministerie heeft politie geen andere keuze dan ingrijpen

Het ministerie van Justitie en Veiligheid laat weten dat het blokkeren van wegen niet onder de geldende wetten valt. "Dit kan ernstige gevolgen hebben", zegt een woordvoerder. "Dan heeft de politie geen keuze dan waar mogelijk in te grijpen, desnoods achteraf."

Toch wordt er in de provincies niet opgetreden tegen de daders. In Overijssel en Gelderland, waar de overlast het grootst was, heeft de politie ook niemand aangehouden. Volgens een verklaring van onder meer politie Oost-Nederland gaat de politie onderzoeken wie strobalen, afval en asbesthoudend materiaal heeft aangestoken op snelwegen.

Op de vraag of de politie gaat proberen de daders te vinden, zegt een woordvoerder dat het de politie "wel lastig wordt gemaakt" als ze niet weet wie bijvoorbeeld strobalen in brand heeft gestoken.

"We moeten wel informatie hebben die ons leidt naar de mensen die erachter zitten. Als er informatie is of als we weten wie erachter zit, zullen we acteren", zegt de woordvoerder van politie Oost-Nederland. Daarbij zal de politie ook kijken naar camerabeelden die langs de weg gemaakt zijn.

De politie meldt verder dat boeren niet fysiek protesteren. Het is aan Rijkswaterstaat om de opgeworpen blokkades op te ruimen. Wel heeft de politie op sommige plekken assistentie verleend, met name om de verkeersveiligheid te garanderen.

Boeren blokkeren op- en afritten met brandende hooibalen en afval
35
Boeren blokkeren op- en afritten met brandende hooibalen en afval

Rijkswaterstaat wil de schade verhalen op daders

Rijkswaterstaat zei eerder al het vanwege mogelijke gevaarlijke situaties niet wenselijk te vinden dat snelwegen worden gebruikt om actie te voeren. Een woordvoerder benadrukt dat het "gort- en gortdroog" is en dat het in brand steken van objecten daardoor extra gevaarlijk is. "Een strobaal in de berm kan eventueel tot meer brand leiden."

De rookontwikkeling ontneemt bestuurders het zicht en laat mensen bovendien schrikken, zegt de woordvoerder. De rommel en hooibalen op de weg kunnen ervoor zorgen dat bestuurders ineens op de rem trappen of uitwijken. Of ze rijden ertegenaan, zoals in Drenthe gebeurde. "Het levert hele onverwachte en gevaarlijke situaties op."

Rijkswaterstaat was de hele ochtend bezig met puinruimen en wegen schoonmaken en moet in sommige gevallen ook wegen repareren. "Als het mogelijk is, willen we de schade zeker verhalen op de veroorzakers", zegt de woordvoerder. "We laten dit niet zomaar gebeuren", besluit hij.

Vier veiligheidsregio's in het oosten van het land, Rijkswaterstaat en de politie Oost-Nederland roepen de actievoerders woensdagmiddag op te stoppen met onveilige acties. "Acties zoals vannacht kunnen leiden tot levensgevaarlijke situaties voor weggebruikers. Ze kunnen ongelukken en brand veroorzaken", aldus de instanties.