Vanaf vandaag kunnen sommige Nederlanders een vaccinatie krijgen tegen de apenpokken. Wie wel en niet? En hoe kan er 'ineens' een vaccin tegen apenpokken zijn? Dit moet je weten over de prik.

Je kunt alleen een inenting krijgen als je een uitnodiging hebt gehad. Die komt van de GGD Amsterdam of GGD Haaglanden. Het gaat om in totaal 32.000 mannen die seks hebben met mannen (zogeheten MSM) en trans personen. Iedereen kan de ziekte krijgen (het is dus zeker geen 'homoziekte'), maar het virus gaat tot nu toe vooral in deze groepen rond. Het is dus niet nodig om heel Nederland te vaccineren. En zoveel prikken zijn er ook helemaal niet.

Ook goed om te beseffen: tot nu toe zijn er 'maar' 712 Nederlanders positief getest op apenpokken. Dat aantal stijgt wel hard, en het echte aantal besmettingen is ongetwijfeld groter. Maar het virus gaat dus bij lange na niet zo hard rond als bijvoorbeeld corona.

Om een prik te krijgen, moeten de MSM en trans personen aan deze voorwaarden voldoen:

  • Ze slikken de PrEP-pil. Dat is een medicijn dat de kans op hiv verkleint.
  • Of ze staan op de wachtlijst voor de PrEP-pil. De pil is nog een test, niet iedereen kan die krijgen.
  • Ze staan bij het Centrum Seksuele Gezondheid bekend als iemand met een verhoogd risico op soa's. Bijvoorbeeld omdat ze veel wisselende seksuele contacten hebben. Die centra staan ook wel bekend als de soaklinieken van de GGD.

Over soa's gesproken: de apenpokken zijn geen soa. Je krijgt apenpokken door intensief lichamelijk contact. Dat kan seks zijn, maar ook 'gewoon' knuffelen.

Het vaccin is het al jaren bestaande pokkenvaccin Imvanex. Omdat apenpokken zo op gewone pokken lijken, gaan experts ervan uit dat Imvanex ook goed beschermt tegen apenpokken.

Of dat echt zo is, moet nu blijken. Bij proefdieren werkte de prik in elk geval goed tegen apenpokken. Er is nu een onderzoek begonnen naar de werking onder mensen. Maar het vaccin is in elk geval veilig, anders was het in 2013 niet goedgekeurd voor de Europese markt.

De prik beschermt mogelijk niet voor de volle 100 procent. Misschien kunnen gevaccineerden nog steeds ziek worden, maar minder ernstig. Of ze kunnen het virus mogelijk nog steeds doorgeven. Maar dat weten we pas zeker als veel mensen zijn ingeënt.

Tot die tijd geldt ook voor gevaccineerden: laat blaasjes op je lichaam onderzoeken bij de GGD of huisarts. En vermijd tot die tijd seks en intiem contact.

In de spuit zit een klein, onschuldig deeltje van het zogeheten vacciniavirus, ook een pokkenvariant. Dat ene stukje is niet genoeg om mensen ziek te maken, maar 'traint' het immuunsysteem wel om in actie te komen. Zodra er dan een echt virus binnenkomt, herinnert het immuunsysteem zich wat het moet doen. Zo kan het het virus snel opruimen.

Zoals elke vaccinatie kan de prik wat bijwerkingen geven. De meest voorkomende bijwerking van Imvanex is pijn, roodheid of zwelling op de plek waar de prik is gezet. Soms krijgen mensen ook spierpijn, hoofdpijn, misselijkheid of verhoging.

Sommige uitgenodigden krijgen één prik, andere twee. De 'basisset' bestaat uit twee prikken, met minstens vier weken tijd ertussen. Maar voor wie vroeger (vóór 1975) al een 'gewone' pokkenprik heeft gehad, is één prik nu genoeg. Het is dan eigenlijk een booster, een reminder voor het immuunsysteem.

Apenpokken volgens WHO vooral in Europa groot risico
44
Apenpokken volgens WHO vooral in Europa groot risico