Steeds meer kinderen die zonder ouders naar Nederland zijn gekomen, doen hier een asielaanvraag. Tegelijkertijd krijgt de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) te maken met een ingewikkeldere procedure, omdat de Raad van State oordeelde dat Nederland deze kinderen soms te snel weer terugstuurde. Dat zorgt voor nog meer werk voor de IND die het huidige aantal asielaanvragen al niet aankan.

Dit jaar deden al ruim twaalfhonderd al­leen­staan­de min­der­ja­ri­ge asielzoekers (amv'ers) die zonder ouders naar Nederland zijn gekomen een asielaanvraag. De IND ziet sinds de tweede helft van vorig jaar al een toename.

In 2020 en het eerste deel van 2021 waren er door de coronapandemie veel minder asielaanvragen van alleenreizende kinderen. Door de reisbeperkingen kwamen er sowieso veel minder asielzoekers naar Nederland.

Nu de impact van de coronapandemie afneemt, neemt het aantal asielaanvragen weer toe. Vooral op het gebied van nareizigers is er als het ware een inhaalslag gaande. Daarbovenop heeft de overname door de Taliban in Afghanistan vorig jaar gezorgd voor een toename van het aantal vluchtelingen.

Naar schatting zullen er dit jaar 41.500 asielzoekers naar Nederland komen. De IND ziet verhoudingsgewijs een sterkere toename van het aantal amv'ers, waarbij het over het algemeen om tieners gaat.

Bovendien ligt het aantal asielaanvragen van deze groep een stuk hoger dan de meeste jaren voor 2020. Vorig jaar kwam het merendeel van deze kinderen uit Syrië.

2015 was het piekjaar van de Europese vluchtelingencrisis als gevolg van oorlogen in Libië, Mali en Syrië.

2015 was het piekjaar van de Europese vluchtelingencrisis als gevolg van oorlogen in Libië, Mali en Syrië.
2015 was het piekjaar van de Europese vluchtelingencrisis als gevolg van oorlogen in Libië, Mali en Syrië.

Kinderen reizen vaak alleen om nareisverzoek te doen voor ouders

Uit onderzoek van de IND blijkt dat deze kinderen vooral asiel willen aanvragen zodat hun ouders vervolgens ook naar Nederland kunnen komen. Zij worden soms ook door hun ouders op pad gestuurd.

De regels voor het doen van een nareisverzoek zijn in Nederland anders dan in andere Europese landen. Daardoor hebben alleenreizende minderjarigen het idee dat zij in Nederland makkelijker een verblijfsstatus voor hunzelf en hun familie kunnen krijgen.

In vergelijking met andere landen krijgt Nederland veel asielaanvragen van deze groep, en dat neemt steeds verder toe. Op dit moment is van alle mensen die in Nederland een asielaanvraag doen, bijna 10 procent een kind dat zonder ouders hiernaartoe gekomen is.

Nederland moet beter onderzoek doen voor kind wordt teruggestuurd

Nederland gaat nu ook de asielprocedure voor deze amv'ers aanpassen. Dat moet nadat de Raad van State in juni oordeelde dat Nederland sommige kinderen te snel terugstuurde. Tot voor kort kregen de kinderen eerst te horen dat hun asielaanvraag was afgewezen, en werd in sommige gevallen pas daarna gekeken of ze wel een goede verblijfplek hadden als ze werden teruggestuurd.

Volgens de Raad van State moet Nederland eerst kijken of het kind wel een adequate verblijfplek heeft, en mag pas daarna worden besloten of de asielzoeker mag blijven of niet. Dat kan Nederland bijvoorbeeld doen aan de hand van verklaringen van het kind, het controleren van adresgegevens of met behulp van deskundigen van hulporganisaties.

Dat onderzoek mocht eerst tot drie jaar duren, maar dat vindt de Raad van State te lang. Daarom moet dat onderzoek nu binnen een jaar zijn afgerond.

Wat gebeurt er als een alleenstaande minderjarige asielzoeker in Nederland komt?

  • De kinderen moeten zich eerst, net als andere asielzoekers, in Ter Apel melden.
  • Nadat ze zich hebben aangemeld, worden ze naar een opvanglocatie gebracht waar ze hun asielaanvraag afwachten. Ze krijgen een voogd toegewezen via Nidos.
  • Daarna gaan de 15- tot 18-jarigen naar speciale opvanglocaties voor amv'ers. De jongere kinderen (13 en 14 jaar) worden in een opvanggezin geplaatst.

IND kan aantal asielaanvragen niet aan

Volgens staatssecretaris Eric van der Burg (Justitie en Veiligheid) zorgt de nieuwe werkwijze voor meer werkdruk bij de IND. Omdat er nu gelijk onderzoek moet worden gedaan, kan de aanmeldprocedure van een minderjarige vluchteling ook langer gaan duren.

Besluit Nederland dat een kind toch naar huis moet, dan zijn er nu ook meer mogelijkheden om in beroep te gaan tegen dat besluit. Daardoor is de verwachting dat ook het aantal beroepsprocedures gaat toenemen.

De IND behandelt de asielaanvragen in Nederland, maar heeft mede door personeelstekort al een grote achterstand in het aantal zaken. Bij de aanvang van 2022 lagen er nog 21.000 aanvragen op de stapel. Doordat er dit jaar naar verwachting nog meer asielzoekers naar Nederland komen dan vorig jaar werd verwacht, zal dit aantal oplopen.