In de stikstofplannen van het kabinet moet de hoeveelheid schadelijke stikstof het sterkst naar beneden in en rond beschermde natuurgebieden, zogenaamde Natura 2000-gebieden. Maar wat zijn Natura 2000-gebieden eigenlijk? En hoeveel van deze natuurgebieden heeft Nederland in vergelijking met de rest van Europa?

In de Europese Unie liggen duizenden beschermde Natura 2000-gebieden. Deze gebieden zijn bijvoorbeeld beschermd vanwege de dier- of plantensoorten die daar voorkomen. Maar ook het type natuur zelf kan beschermd zijn. Beschermde natuurtypen zijn bijvoorbeeld 'droge heide' of 'oude eikenbossen'.

Ieder EU-land wijst zelf Natura 2000-gebieden aan, maar moet bij het aanwijzen wel de Europese richtlijnen volgen. Landen zijn dus niet helemaal vrij bij het bepalen welke natuur ze beschermen. Nederland heeft in totaal 162 Natura 2000-gebieden

Voor alle Natura 2000-gebieden in de EU geldt dat de natuur daar in ieder geval niet achteruit mag gaan. In Nederland, maar bijvoorbeeld ook in België, bedreigt schadelijke stikstof veel Natura 2000-gebieden. Schadelijke stikstof zorgt ervoor dat bramen, brandnetels en grassen kwetsbare natuur overwoekeren.

In totaal heeft Nederland op land 5495 vierkante kilometer beschermde natuur, dat is zo'n twee keer de oppervlakte van de provincie Drenthe. In reacties onder stukken over de stikstofcrisis schrijven lezers regelmatig dat Nederland met 162 natuurgebieden wel héél veel natuur heeft om te beschermen.

“Nederland heeft zich vergallopeerd met het aanwijzen van elk stukje groen als Natura 2000-gebied.”
NUjij - Spectator

Dit klopt niet, zo blijkt als je het aantal natuurgebieden in Nederland vergelijkt met de rest van de EU. Er zijn in totaal meer dan 26.000 Natura 2000-gebieden in de EU. Duitsland is qua aantal gebieden koploper in de EU, met meer dan 5000 gebieden. Alleen Malta, Cyprus en Luxemburg hebben minder natuurgebieden dan Nederland. Buurland België heeft ruim 300 Natura 2000-gebieden.

Nederland is klein, het is daardoor niet gek dat Nederland weinig natuurgebieden heeft. Daarom is het beter om te kijken naar het gedeelte van het land dat beschermd is. 15 procent van het Nederlandse landoppervlak is beschermde natuur. Ook hiermee is Nederland niet het beste jongetje van de klas. Nederland staat op plek 17 van de 27 EU-landen. In de hele EU samen is 19 procent van het land beschermd Natura 2000-gebied.

Al in 2008 concludeerde een taskforce, dat was aangesteld door het ministerie van Landbouw, dat Nederland bij het beschermen van natuur niet strenger voor zichzelf is geweest dan andere landen.

Wel schreef de taskforce dat de hoge bevolkings- en veedichtheid ervoor zorgen dat de Natura 2000-gebieden in Nederland zwaarder worden belast met schadelijke stikstof. Hierdoor is het moeilijker de natuur niet achteruit te laten gaan en knellen de regels sneller.