11 procent van de inwoners van Nederland van vijftien jaar en ouder voelde zich in 2021 gediscrimineerd, melden statistiekbureau CBS en het Ministerie van Justitie en Veiligheid maandag. "Onderzoek ondersteunt deze gevoelens", zegt Rabin Baldewesingh, de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR). "Het aantal meldingen en incidenten neemt toe."

"Gevoelens zijn nog niet hetzelfde als meldingen of incidenten, maar we moeten ze wel degelijk serieus nemen", zegt NCDR Rabin Baldewsingh. "Bovendien: de onderbouwende cijfers liegen er niet om."

Baldewsingh laat weten geschrokken te zijn van de cijfers van het CBS maar is tegelijkertijd niet verbaasd. "We zien al langer dat het aantal meldingen en incidenten toeneemt. Zie bijvoorbeeld cijfers van de politie en het College voor de Rechten van de Mens."

De politie registreerde in 2021 6.580 meldingen van discriminatie, zo'n 7 procent meer dan het jaar ervoor. Het College voor de Rechten van de Mens kreeg in diezelfde periode 739 verzoeken om een oordeel over vermeende discriminatie: 16 procent meer dan een jaar eerder. Bij de Nationale ombudsman verdubbelde het aantal klachten over discriminatie door overheidsinstanties tot 321.

Baldewsingh signaleert dat er weinig bereidheid is om ervaringen met discriminatie te melden. Dat stelde hij vast tijdens kleinschalige bijeenkomsten door heel Nederland. "Mensen hebben te vaak het gevoel dat er niet iets met een melding wordt gedaan. Er is wantrouwen."

'We doen het soms zelfs slechter dan de VS'

Volgens de NCDR denken we onterecht dat in Nederland de aanpak van discriminatie rond bijvoorbeeld afkomst, geloof of geaardheid goed geregeld is. "Als het gaat om discriminatie rond huidskleur scoort Nederland soms zelfs slechter dan de Verenigde Staten", stelt Baldewsingh. 'We beginnen een koploper te worden in Europa en daar maak ik me zorgen over."

Movisie-onderzoeker Hanneke Felten onderschrijft de lezing van de NCDR. "Het blijkt dat Nederland het relatief slecht doet in vergelijking met andere landen; zo worden mensen van Marokkaanse afkomst in Nederland meer gediscrimineerd in werving en selectie dan in Spanje. En mensen met een Turkse afkomst meer in Nederland dan in Duitsland. Als je kijkt naar discriminatie van mensen met een donkere huidskleur doen we het even slecht als de Verenigde Staten."

Met een Marokkaanse achternaam heb je minder kans op een particuliere huurwoning

Felten wijst net als Baldewsingh op harde cijfers rond discriminatie. "Voor wie nu denkt 'deze 1,6 miljoen mensen voelen zich gediscrimineerd, maar dat is misschien slechts een gevoel', zou ik zeggen: kijk naar de cijfers over de objectieve discriminatie."

Het Verwey-Jonker Instituut concludeerde bijvoorbeeld eind juni in de Monitor Discriminatie bij Woningverhuur 2022 dat discriminatie bij woningverhuur in twee jaar flink is toegenomen. Die conclusie trok het instituut na onderzoek in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

"Mannen en vrouwen met een Marokkaans klinkende naam hebben 22 procent minder kans om uitgenodigd te worden voor bezichtiging van een particuliere huurwoning dan mensen met een Nederlands klinkende naam", schrijft het Instituut.

In 35 procent van 193 zogenoemde mystery calls door fictieve particuliere woningverhuurders "toonde de woningbemiddelaar zich duidelijk bereid om mee te werken aan het discriminerende verzoek om kandidaten uit te sluiten op basis van afkomst", schrijft het Verwey-Jonker Instituut in de Monitor. 30 procent van deze 67 woningbemiddelaars liet bovendien blijken te weten dat wat ze deden discriminatie was.

Nederlandse naam helpt bij sollicitatie

"Met praktijktesten is meerdere malen objectief aangetoond dat discriminatie op de arbeidsmarkt op grond van afkomst in Nederland veelvuldig gebeurt", zegt Felten.

Een voorbeeld van een praktijktest is waarin cv's met een Nederlands klinkende achternaam werden vergeleken met mensen met een Arabische klinkende achternaam. "Daaruit kwam naar voren dat de sollicitant met een Nederlands klinkende achternaam 60 procent meer kans had om door de selectie heen te komen dan een sollicitant met een Arabisch klinkende achternaam."

Corona-discriminatiegevoel klopt wettelijk niet

De antidiscriminatiebureaus (ADV's) ontvingen door de coronaregels in 2021 een kwart meer meldingen dan een jaar eerder. Deze meldingen kunnen volgens de wet in veel gevallen niet direct gezien worden als discriminatie.

Ook een rechter bepaalde in oktober 2021 dat het coronatoegangsbewijs niet in strijd is met het discriminatieverbod. Toch werd dat dus wel zo ervaren.