Het kabinet wil een eind maken aan de langlopende problemen bij de Landelijke Eenheid (LE) van de politie. De LE wordt opgesplitst in twee eenheden, naar advies van de veelbesproken commissie-Schneiders. Een deel van de politietop moet opstappen. Volgens de commissie is het "onvermijdelijk dat er leidinggevenden zijn die niet meewillen of meekunnen in de cultuuromslag".

Van de twee nieuwe eenheden zal één zich richten op landelijke opsporing van zware vormen van georganiseerde criminaliteit en terrorisme, en één op landelijke operaties en expertise.

Verder is belangrijk dat de werksfeer veiliger wordt. De commissie adviseert dan ook "om gewenst en ongewenst gedrag expliciet te formuleren, passende leiderschapsprofielen op te stellen en de huidige leidinggevenden te schouwen".

Binnen de Landelijke Eenheid is al langer sprake van een onveilige werkcultuur. Zo zijn drie werknemers die bij een speciale undercoverafdeling (de Dienst Speciale Opsporing) betrokken waren uit het leven gestapt na conflicten op de werkvloer. Bij een aantal afdelingen zou sprake zijn van een pestcultuur en een verziekte sfeer. Vaak werd gewezen naar leidinggevenden.

Volgens Bernt Schneiders, voorzitter van de onderzoekscommissie, heeft een groot deel van de problemen te maken met de organisatiestructuur. Zijn commissie schetst een beeld van de Landelijke Eenheid als een grote, logge organisatie, waarbij te weinig oog is voor persoonlijke omstandigheden en waarbij "potentie van medewerkers onvoldoende wordt benut".

'Een soort Nederlandse FBI'

Om tot een nieuwe organisatie en cultuur te komen, moet de politie flink aan de slag, zegt minister van Justitie en Veiligheid Dilan Yesilgöz in reactie op het advies, dat zij dus overneemt. "Vandaag bieden we de medewerkers van de politie duidelijkheid over de toekomst van de Landelijke Eenheid. Dat is een belangrijke stap naar een organisatie met meer focus en een herkenbaar profiel, die de veiligheidsvraagstukken van vandaag de dag aankan."

Korpschef Henk van Essen spreekt van een "volgende fase" na de laatste grootschalige reorganisatie, die leidde tot de vorming van de Nationale Politie in 2013. "De veranderingen bij de Landelijke Eenheid raken de hele politie", aldus Van Essen. "Al is het maar omdat alle eenheden gebaat zijn bij het goed functioneren van de nieuwe landelijke eenheden en zij intensief met hen zullen samenwerken."

Politievakbond NPB is blij met het "kraakheldere advies" van de commissie-Schneiders over de politie. "Een ingreep die wij ook al jaren bepleiten: de invoering van een afzonderlijke organisatie voor de landelijke opsporing, een soort Nederlandse FBI", aldus de vakbond in een reactie.

Om uitvoering te geven aan de hervorming, moet Van Essen uiterlijk op 1 oktober dit jaar met een transitieplan komen. Yesilgöz heeft de commissie-Schneiders gevraagd om toezicht te houden op de cultuuromslag.

Denk jij aan zelfdoding? Je bent niet alleen. Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of bel 113 (lokaal tarief) of 0800-0113 (gratis).