Duizenden kinderen en jongeren in Nederland belandden jaarlijks in de criminaliteit, vermoeden onderzoekers van het Centrum tegen Kinderhandel en Mensenhandel (CKM). In een donderdag gepubliceerd rapport schrijven zij dat in de afgelopen twee jaar in dertien onderzochte steden ruim 2.500 jonge slachtoffers gedwongen zijn strafbare feiten te plegen. Dat aantal staat in schril contrast met de 68 gevallen die landelijk bekend waren.

Het rapport toont volgens woordvoerder Shamir Ceuleers van het CKM aan dat criminele uitbuiting van kinderen en jongeren vooral nog een "onzichtbare pijler vormt onder het verdienmodel van criminelen".

"Als we er niet in slagen om deze slachtoffers te signaleren en te beschermen, dan is de kans groot dat we hen verliezen aan het criminele circuit." De minderjarigen worden gedwongen tot uiteenlopende strafbare feiten, zoals drugsdelicten, diefstal en ronselen voor prostitutie.

Vaak gaat het om kwetsbare kinderen en jongeren die niet zelf om hulp kunnen of durven vragen. Ze denken soms geen slachtoffer te zijn, of zijn bang voor de dader of om zelf vervolgd te worden. Volgens het CKM kunnen de minderjarigen daardoor lang in een uitbuitingssituatie blijven zitten. Als ze in beeld komen, is dit vaker als dader dan als slachtoffer.

Daders ronselen bij scholen en zorginstellingen

Om de jonge slachtoffers te ronselen voor strafbare feiten zoeken daders bewust bij basisscholen, praktijkscholen of zelfs zorginstellingen. Vaak dwingen ze de minderjarigen met "subtiele vormen van dwang" tot criminaliteit. Zo maken daders misbruik van de kwetsbare positie van het kind, een mogelijke licht verstandelijke beperking, minderjarigheid, of schulden- of verslavingsproblematiek.

Zo'n zestienhonderd eerstelijnsprofessionals als jongerenwerkers, wijkagenten en leerplichtambtenaren deden mee aan het onderzoek. Zeker de helft van hen liet weten in de afgelopen twee jaar in contact te zijn geweest met vermoedelijke slachtoffers. Daarnaast zei 20 procent een slachtoffer te kennen dat zowel crimineel als seksueel werd uitgebuit.

"Bij de aanpak daarvan en het voorkomen van jonge aanwas moeten we gaan inzien dat niet iedereen die criminele feiten pleegt dat vrijwillig doet", zegt Ceuleers. "Dat besef ontbreekt in de Nederlandse aanpak."

Het rapport werd opgesteld in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid en bevat verschillende aanbevelingen aan minister Dilan Yesilgöz-Zegerius.