De tien verdachten die woensdag in Oost-Nederland zijn aangehouden na de boerenacties van dinsdag zijn gearresteerd vanwege openlijke geweldpleging, het blokkeren van de snelweg en poging tot doodslag. Dat meldt de politie woensdagmiddag. Ondertussen heeft de burgemeester van Harderwijk een noodverordening afgekondigd in de wijk waar minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) woont.

Het ging dinsdag onder meer mis in de omgeving van Kootwijkerbroek en Stroe, waar politiebusjes werden belaagd en agenten in het nauw werden gedreven. Op de A1 bij Stroe werd de snelweg langdurig geblokkeerd.

Verder braken rellende boeren bij het huis van minister Van der Wal in Hierden door een afzetting van de politie. Voor de tweede dag op rij reden demonstranten met tractors naar het huis van de minister. Ook werd een politieauto vernield en werd er een giertank geleegd.

Daar geldt nu dan ook een noodverordening. Daardoor kan de politie preventief fouilleren en mensen die niets te zoeken hebben in de wijk wegsturen, meldt Omroep Gelderland. De noodverordening blijft een week van kracht.

Volgens de politie was dinsdagavond sprake van een dermate onveilige sfeer dat agenten voor hun eigen veiligheid moesten kiezen. Zij konden daardoor niet direct ingrijpen.

Waar de meeste arrestaties werden verricht, is niet duidelijk. Ook heeft de politie niet bekendgemaakt op welke locatie iemand wordt verdacht van poging tot doodslag.

De politie is een groot opsporingsonderzoek gestart op basis van beschikbaar beeldmateriaal en verwacht nog meer arrestaties te verrichten. Bij geen van de incidenten in het land raakten politiemensen gewond.

Boeren slaan met hamers in op politieauto's bij Kootwijkerbroek
32
Boeren slaan met hamers in op politieauto's bij Kootwijkerbroek

'Duidelijk grenzen overschreden'

In het Gelderse Kootwijkerbroek vielen relschoppers politiebussen aan met onder meer sloophamers en stalen pijpen. Op de A1 bij Stroe werden onder meer auto's in brand gestoken. Ook werden ventielen losgedraaid van politieauto's en politiemotoren, meldt Omroep Gelderland.

De politie stelt dat bij de ongeregeldheden "duidelijk grenzen zijn overschreden". Premier Mark Rutte zei dinsdagmiddag al dat de "gevaarlijke acties" van de boeren "onacceptabel" zijn. Woensdagochtend herhaalde hij dat de politie zal optreden tegen boeren die zich misdragen.

Ook koning Willem-Alexander liet zich uit over de situatie rondom boeren en de stikstofcrisis. Geweld en intimidatie zijn "nooit de oplossing", zei hij na afloop van het staatsbezoek aan Oostenrijk. "Uiteindelijk moeten we weer aan tafel, moeten we weer de dialoog aangaan en samen het probleem oplossen."

Politiechef Janny Knol waarschuwt rellende boeren die niet zijn aangehouden dat "dat niet betekent dat je hiermee wegkomt." Ook zal de politie schade verhalen die aan politievoertuigen is aangericht.

Knol noemt het "onacceptabel hoe op sommige plaatsen in onze eenheid politiemensen zijn belaagd en in het nauw zijn gedreven". Volgens Knol voelden sommige agenten zich zelfs genoodzaakt "om op de noodknop te drukken". "We respecteren dat boeren willen demonstreren, dat is een grondrecht. Maar zodra er grenzen worden overschreden, treden we op."

Overzichtskaart boerenprotesten 29 juni 2022

© ANP/LocalFocus

Voorzitter OM: 'Onacceptabel'

Voorzitter Gerrit van der Burg van het College van procureurs-generaal van het Openbaar Ministerie (OM) ziet "met afgrijzen" hoe tijdens de boerenacties "de grenzen van het toelaatbare zijn overschreden".

"Onacceptabel", aldus Van der Burg. "Er werd niet geschuwd om politie, politici en burgemeesters te intimideren en (zwaar) geweld te gebruiken."

Het OM en de politie zijn volgens Van der Burg "druk bezig mensen die zich vermoedelijk schuldig hebben gemaakt aan een strafbaar feit op te sporen en te vervolgen". Zij zullen hard aangepakt worden, benadrukt de voorzitter.

"Ik blijf het herhalen: mensen die een publieke taak uitoefenen, zoals politici, agenten, burgemeesters en hulpverleners maar zeker ook journalisten, moeten hun werk ongestoord kunnen doen. Het is absoluut onacceptabel dat zij keer op keer in hun werk ten dienste van de samenleving te maken krijgen met geweld en de kop van Jut zijn."

'Heel Nederland plat'

Ondertussen roepen boeren in hun eigen communicatiekanalen op om maandag met een grootschalige actie "heel Nederland plat te leggen." De oproep, die massaal wordt gedeeld en onderschreven, voorziet in acties bij de luchthavens Schiphol, Eindhoven en Rotterdam The Hague Airport.

Ook wordt er opgeroepen distributiecentra voor levensmiddelen en de Rotterdamse haven als doelwit voor acties te kiezen. De oproep wordt gedaan in verschillende kanalen, waaronder op WhatsApp en Telegram. "Onze regering is nog niet onder de indruk van de acties van de agrarische sector en plattelanders. Tijd voor grote acties vanaf maandag 4 juli 2022. Nederland dicht, maar hou het netjes", zo luidt een van de oproepen.

De boeren worden opgeroepen de acties vanuit hun eigen regio's te organiseren. Boerenactiegroep Agractie stelt de oproep te hebben gezien, maar zegt dat ze niet betrokken is bij de organisatie. De korpsleiding van de landelijke politie zegt in een reactie de aangekondigde actie te kennen en "deze goed in de gaten te houden".